اثر گردوغبار بر تولید پنل جینکو و شست وشو

گردوغبار روی شیشه پنل جینکو مثل یک فیلتر خاکستری عمل می کند: نور را کم می کند، اما هزینه اش را هم در تولید روزانه و هم در طول عمر ماژول می گذارد. در بازدیدهای فنی از سامانه های خانگی و صنعتی مرکز ایران، بخش بزرگی از افت تولیدی که به اینورتر یا باتری نسبت داده می شود، در واقع به همان لایه نازک خاک روی شیشه مربوط است. پنل جینکو با شیشه سکوریت کم آهن و پوشش ضد بازتاب ساخته می شود و در برابر گردوغبار مقاوم است، اما هیچ ماژولی خودش را تمیز نمی کند. در این راهنما می بینیم گردوغبار چقدر از تولید کم می کند، در هر اقلیم ایران هر چند وقت باید شست وشو کرد، و کدام روش ها شیشه را برای همیشه کدر می کنند.

گردوغبار چه کاری با تولید پنل جینکو می کند

شیشه تمیز حدود ۹۳ تا ۹۵ درصد نور را عبور می دهد. با نشستن خاک، عبور نور کم می شود و دو اتفاق هم زمان رخ می دهد: توان تولید پایین می آید و دمای سلول بالا می رود. پنل جینکو تایگر نئو ضریب دمایی توان حدود منفی ۰٫۲۹ درصد بر درجه سلسیوس دارد؛ یعنی هر ۱۰ درجه گرم تر شدن سلول، نزدیک ۳ درصد توان را می خورد. سطح خاکی، گرمای بیشتری نگه می دارد و همین حلقه، افت را بزرگ تر می کند.

نکته دومی که کمتر دیده می شود، یکنواخت نبودن خاک است. آب باران گردوغبار را به سمت لبه پایین می شوید و همان جا خشک می کند؛ نتیجه، نوار خاکی غلیظ در پایین ماژول و کنار فریم است. سلول ها در هر رشته سری هستند و جریان رشته به ضعیف ترین سلول بسته می شود. پس ۸ درصد پوشش غیریکنواخت می تواند بیشتر از ۸ درصد افت بدهد و افت ۱۲ تا ۱۵ درصد در سامانه های شسته نشده کم سابقه نیست. لایه گچی و آهکی هم با رطوبت شبانه سخت می شود و اگر چند ماه بماند، بخشی از آن به پوشش ضد بازتاب نفوذ می کند و با شوینده ملایم برنمی گردد.

چه مقدار گردوغبار، چه مقدار افت

اندازه گیری دقیق خاک سطحی کار آزمایشگاه است، اما سه راه عملی دارید: نوار شفاف روی شیشه، مقایسه توان دو رشته موازی که یکی شسته شده، و ثبت تولید روزانه در اپلیکیشن اینورتر و مقایسه با هفته قبل. جدول زیر بازه تجربی است؛ این اعداد از سامانه های واقعی در اقلیم خشک آمده اند و جای آزمون کنترل شده را نمی گیرند.

یک مثال ملموس: سامانه ۱۰ کیلوواتی که سالانه حدود ۱۶ هزار کیلووات ساعت تولید می کند، با ۸ درصد افت خاک نزدیک ۱٬۳۰۰ کیلووات ساعت در سال از دست می دهد. همین سامانه با پنل خورشیدی ۷۱۰ وات به ۱۴ ماژول می رسد و حدود ۴۵ متر مربع شیشه دارد؛ شست وشوی این سطح با آب کم املاح، کمتر از ۱۵۰ لیتر آب می خواهد. هزینه آب و یک ساعت کار را با ارزش آن ۱٬۳۰۰ کیلووات ساعت مقایسه کنید، ترازو به سادگی به سمت شست وشو می رود.

تقویم شست وشو در اقلیم های ایران

هیچ عدد واحدی برای همه شهرها وجود ندارد. نرخ نشست خاک در حاشیه کویر مرکزی روزانه حدود ۰٫۳ تا ۰٫۶ درصد افت می سازد؛ در شهرهای شمالی به دلیل رطوبت و بارش بیشتر، این نرخ گاهی یک پنجم می شود. باران سبک هم همیشه دوست نیست: قطرات، گردوغبار را به گِل تبدیل می کنند و بعد از تبخیر، لکه محکم تری روی شیشه می ماند. بارش سنگین و طولانی معمولا بخش زیادی از خاک را می شوید.

در مناطق کشاورزی، فصل شخم و برداشت برنامه شست وشو را عوض می کند؛ در آن چند هفته، خاکستر و گرده با هم می نشینند و فاصله دو هفته ای منطقی تر است. اگر سامانه در نصب پنل خورشیدی در اصفهان با آب شهری سخت شسته شود، انتظار لکه های سفید داشته باشید؛ همان لکه ها در پایان تابستان چند درصد تولید را می خورند. در پنل خورشیدی برای ویلا که هفته ها بی سرپرست می ماند، شست وشو را به بازدید دوره ای گره بزنید.

روش درست شست وشو در شش گام

• گام یک، انتخاب زمان: صبح زود، پیش از شروع تولید، یا بعد از غروب. شیشه داغ و آب خنک، ترکیب خطرناکی است.
• گام دو، ایمنی الکتریکی: اگر در روشنایی روز کار می کنید، کلید DC اینورتر را قطع کنید و رشته را با پوشش مات بپوشانید؛ روی سامانه در حال تولید کار نکنید.
• گام سه، آبکشی بدون برس: اول خاک سطحی را با فشار کم بشویید تا دانه های ساینده از زیر برس بیرون بروند. برس زدن روی خاک خشک، خراش می دهد.
• گام چهار، برس نرم: برس با موی نرم یا دستکش میکروفایبر، فشار کم، حرکت از بالا به پایین. لبه پایین و کنار فریم را دو بار بشویید.
• گام پنج، آبکشی نهایی: آب کم املاح روی کل سطح؛ اجازه دهید خودش خشک شود و با پارچه نکشید.
• گام شش، ثبت نتیجه: تولید روز بعد را با میانگین هفته قبل مقایسه کنید؛ اگر تغییری نبود، مشکل خاک نبوده است.

آب، فشار و مواد شوینده؛ مرزهای مجاز

آبی که روی شیشه می رود، بخشی از پوشش ماژول است. آب با سختی بالای ۳۰۰ میلی گرم کربنات کلسیم در لیتر، بعد از تبخیر لکه سفید و حلقه های معدنی می گذارد و همین لکه ها چند درصد نور را می بلعند. اگر امکانش هست، آب شهری را برای شست وشوی اصلی و آب تصفیه شده را برای آبکشی نهایی بریزید. آب چاه با آهن بالا لکه قهوه ای می سازد که با هیچ شوینده خانگی پاک نمی شود. محدوده امن pH برای شیشه و فریم آنودایز حدود ۶ تا ۸ است؛ اسید، آمونیاک و سفیدکننده پوشش ضد بازتاب و واشرها را می خورند.

فشار هم مهم است. واترجت با فشار ۴۰ بار و بیشتر، آب را پشت واشر فریم و به جعبه اتصال می راند و نشتی و خوردگی می سازد. شلنگ باغبانی با فشار ۲ تا ۴ بار کافی است؛ نازل را ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر دورتر بگیرید و هرگز مستقیم روی کانکتور MC4 و کابل ها نپاشید. اختلاف دمای شیشه و آب هم جدی است: در تیرماه سطح ماژول به ۶۰ تا ۷۰ درجه می رسد و آب خنک می تواند شوک حرارتی و ترک ایجاد کند. یک قاعده ساده: اگر دستتان روی شیشه نمی ماند، وقت شست وشو نیست.

چسبندگی گردوغبار؛ چهار نوع لایه

• گردوغبار سیلیسی: دانه های ریز کوارتز؛ راحت شسته می شود، اما همان دانه ها اگر خشک مالیده شوند شیشه را ریزخراش می دهند.
• لایه گچی و سیمانی: از کارگاه ساختمانی و کوره آجرپزی؛ در آب حل نمی شود و باید پنج تا ده دقیقه خیس بخورد، بعد با برس نرم جدا شود.
• دوده و روغن: از ژنراتور، کامیون و آشپزخانه صنعتی؛ چرب است و با آب تنها کف نمی کند؛ صابون pH خنثی می خواهد.
• فضله پرنده و گرده: اسیدی و چسبنده؛ فضله اگر ۴۸ ساعت بماند، جای آن در پوشش می ماند و به شکل لکه مات دائمی دیده می شود.

پشت ماژول و سازه؛ بخشی که فراموش می شود

ماژول بایفشیال در ایران ۵ تا ۱۵ درصد تولید بیشتر می دهد و بخشی از این سود از پشت ماژول می آید. اگر پشت ماژول خاکی یا سایه دار باشد، همان سود آب می رود؛ سطح زمین زیر سازه را تمیز و روشن نگه دارید. پشت ماژول را با فشار بالا نشویید؛ فقط بازرسی چشمی و پاک کردن علف. اگر به دنبال ماژول دوطرفه هستید، پنل خورشیدی ۵۸۰ وات بایفشیال و پنل ۶۱۰ وات بایفشیال دو گزینه رایج بازار هستند. سوراخ های تخلیه پایین فریم را هم چک کنید؛ اگر با خاک و برگ گرفته شوند، آب باران روی شیشه می ماند و نوار معدنی غلیظ می سازد. قیمت سازه پنل خورشیدی و زاویه نصب، روی سرعت نشست خاک اثر مستقیم دارند: سازه کم شیب، خاک را بیشتر نگه می دارد.

اشتباهات رایج

بیشتر خرابی هایی که به شست وشو نسبت داده می شود، از خود شست وشو نیست؛ از روش غلط است. این هفت مورد را روی پنل جینکو و نمونه های مشابه در سامانه های ایرانی زیاد دیده ایم. پیش از هر تصمیمی هم قیمت هر وات پنل خورشیدی در ۱۴۰۶ را ببینید:

• شست وشوی خشک با دستمال یا جارو: خاک سیلیسی مثل سنباده روی شیشه کار می کند؛ نتیجه، مات شدن تدریجی و افت دائمی ۲ تا ۴ درصد.
• شست وشو در ظهر تابستان: شیشه ۶۵ درجه با آب ۲۰ درجه؛ ترک گوشه ماژول و باطل شدن گارانتی.
• مایع ظرفشویی غلیظ، وایتکس یا جوهر نمک: پوشش ضد بازتاب را حل می کند؛ اثر آن بعد از چند ماه به شکل لکه های رنگین کمانی دیده می شود.
• آب چاه پرآهن: لکه قهوه ای که فقط با پول و شوینده تخصصی پاک می شود.
• واترجت از فاصله نزدیک روی فریم و جعبه اتصال: آب داخل جعبه، خوردگی ترمینال و بعد خطای نشتی جریان.
• نادیده گرفتن لبه پایین و پشت ماژول: بیشترین خاک آنجاست، ولی چشم فقط وسط شیشه را می بیند.
• شست وشو بدون ثبت تولید: بدون عدد قبل و بعد، نه می دانید کار کرده اید نه می دانید پول درست خرج کرده اید.

یک اشتباه پرهزینه دیگر، شست وشوی ماژول بدون بررسی حفاظت الکتریکی است. اگر سرج ارستر DC در مسیر رشته نصب نشده یا سوخته باشد، نوسان ناشی از رطوبت روی کانکتور می تواند به اینورتر برسد. قبل از هر نوبت شست وشو، یک نگاه به جعبه اتصال و ارسترها بیندازید.

سوالات متداول

هر چند وقت یک بار باید پنل جینکو را شست؟

در اقلیم خشک مرکزی ایران هر ۲۰ تا ۳۰ روز در تابستان و هر ۴۵ تا ۶۰ روز در زمستان کافی است. بعد از توفان خاک یا گردوخاک شدید، منتظر نوبت نمانید و در ۴۸ ساعت اول بشویید. در شمال کشور با بارش بیشتر، فاصله ۴۵ تا ۶۰ روز منطقی است. اگر سامانه در محیط کارگاهی یا کشاورزی است، فاصله را کوتاه تر کنید.

آیا باران پنل را تمیز می کند؟

بارش سنگین و طولانی بخش زیادی از خاک را می شوید، اما باران سبک بدتر است: گردوغبار را به گِل تبدیل می کند و بعد از تبخیر لکه محکم تری می سازد. در ایران بیشتر بارش ها کوتاه و همراه با خاک هستند. پس باران را جایگزین شست وشو ندانید؛ فقط تعداد نوبت ها را کم می کند.

شست وشو با واترجت به پنل آسیب می زند؟

با فشار ۲ تا ۴ بار و نازل دور، نه. با فشار ۴۰ بار و بیشتر، بله: آب پشت واشر فریم و داخل جعبه اتصال می رود و نشتی و خوردگی می سازد. برای سامانه خانگی، شلنگ باغبانی و برس نرم کافی است. اگر واترجت دارید، از نازل پهن و فاصله بیش از یک متر استفاده کنید.

چرا بعد از شست وشو تولید افزایش محسوسی نداشت؟

چند دلیل دارد: خاک کم بوده و افت واقعی زیر ۳ درصد، زمان شست وشو در ساعات کم تولید، سایه ساختمان یا درخت روی ماژول، یا افت ناشی از دما و آلودگی شبکه. اگر تولید یک ساعت بعد از شست وشو در روز آفتابی مقایسه شود و تفاوت زیر ۲ درصد باشد، سطح از قبل تمیز بوده است.

شست وشوی پنل جینکو در زمستان لازم است؟

بله، ولی کمتر. در زمستان گردوغبار کمتری می نشیند، اما بارش کم و رطوبت شبانه باعث می شود خاک روی شیشه بچسبد و لکه گچی بسازد. یک نوبت در دی یا بهمن، تراکم پایان سال را کم می کند. برف را هم با پارچه نرم بردارید، نه با آب گرم.

آیا شست وشو گارانتی پنل جینکو را باطل می کند؟

شست وشوی متعارف با آب و برس نرم، گارانتی را باطل نمی کند. آنچه باطل می کند، استفاده از شوینده اسیدی یا ساینده، فشار بالا روی جعبه اتصال، خراش ناشی از برس زدن خشک و ترک حرارتی است. برای اطمینان، شرایط همتای چینی دیگر بازار را هم ببینید و روش استاندارد را در دفترچه ماژول دنبال کنید.

جمع بندی

گردوغبار، ارزان ترین دشمن سامانه خورشیدی است: نه خطا می دهد، نه آلارم می زند، فقط هر ماه چند درصد از تولید را بی صدا می برد. برای پنل جینکو در ایران، شست وشوی منظم با آب کم املاح، برس نرم، فشار پایین و در زمان خنک روز، بهترین نسبت هزینه به بازده است. اگر سالانه ۱٬۳۰۰ کیلووات ساعت را با یک ساعت کار در ماه برگردانید، سرمایه گذاری روی شست وشو از هر تجهیز دیگری ساده تر است. تنها شرط، درست انجام دادن آن است.

راهنمای کامل این موضوع: پنل خورشیدی جینکو؛ خرید پنل Jinko با گارانتی و قیمت روز

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

دسته مرتبط: پنل خورشیدی