سازگاری اینورتر گرووات با باتری ولتاژ بالا

اگر یک اینورتر هیبریدی گرووات خریده باشید و حالا سراغ باتری رفته باشید، به این نقطه رسیده اید که باتری ولتاژ بالا با باتری ۴۸ ولت یکی نیست. اشتباه در همین انتخاب یا هزینه اضافه تحمیل می کند یا سیستم را از روز اول با خطای BMS زمین می زند. اینورتر گرووات در دو خانواده جدا کار می کند: یکی باتری سری با ولتاژ چند صد ولت می خواهد و دیگری فقط ۴۸ ولت را می پذیرد.

در این مقاله با مدل و عدد مشخص می گوییم کدام دستگاه با کدام باتری جفت می شود و چه شرط هایی باید رعایت شود.

منظور از باتری ولتاژ بالا در سیستم گرووات چیست

در سیستم ۴۸ ولت سلول ها داخل یک بسته و معمولا موازی بسته بندی می شوند، پس جریان بالا می ماند: برای بار ۵ کیلووات حدود ۱۰۰ آمپر. در باتری ولتاژ بالا ماژول های حدود ۵۱ ولتی سری می شوند و ولتاژ سیستم به ۲۰۰ تا ۴۰۰ ولت می رسد؛ همان بار در ۴۰۰ ولت فقط حدود ۱۲ آمپر می کشد. این تفاوت در سطح مقطع کابل، تلفات گرمایی و تعداد سلول هایی که باید بالانس شوند خودش را نشان می دهد.

هر آرایش سری یک واحد کنترل باتری یا BCU لازم دارد که ولتاژ کل و دمای هر ماژول را بخواند و از طریق CAN به اینورتر بگوید تا چه ولتاژی اجازه شارژ دارد. در سبد گرووات این کار با ماژول های سری ARK XH و نسل تازه تر APX انجام می شود. هر ماژول حدود ۲.۵۶ کیلووات ساعت و نزدیک ۵۱ ولت است، پس شش ماژول حدود ۳۰۷ ولت و هشت ماژول حدود ۴۱۰ ولت می دهد.

همین عددها یک محدودیت را لو می دهد: در ولتاژ بالا ظرفیت و ولتاژ به هم قفل شده اند. نمی توانید مثل سیستم ۴۸ ولت دو بسته را ساده موازی کنید؛ باید تعداد ماژول را بالا ببرید و ببینید پنجره ولتاژ اینورتر تا کجا اجازه می دهد.

کدام اینورتر گرووات باتری ولتاژ بالا می پذیرد

خانواده SPH تک فاز، MOD سه فاز و WIT سه فاز با باتری ولتاژ بالا کار می کنند. در مقابل، SPF و SPE فقط باتری ۴۸ ولت می پذیرند. عدد نهایی هر مدل را باید از دیتاشیت همان نسخه فرمور خواند.

قانون سرانگشتی: مدل هایی که بعد از عدد توان حرف H دارند، مثل SPH و XH، معمولا ولتاژ بالا هستند و مدل هایی که با ES تمام می شوند روی ۴۸ ولت می مانند. این قاعده استثنا دارد و مرجع نهایی برگه داده است.

بزرگ ترین اشتباه خرید در بازار ایران همین جا رخ می دهد: کاربر باتری HOPE 14.3L-A1 یا HOPE 5.0L-B1 را می خرد و بعد سراغ SPH می رود. این دو باتری ۵۱.۲ ولت هستند و برای اینورترهای ۴۸ ولتی مثل SPF ساخته شده اند. بسته ۱۵ کیلووات ساعتی MUST هم همین وضعیت را دارد.

در سمت مقابل اگر SPF 5000 دارید و باتری ولتاژ بالا خریده اید، راه میان بری نیست؛ نه با تغییر تنظیمات و نه با آداپتور. ورودی باتری این دستگاه ها برای ۴۰ تا ۶۰ ولت طراحی شده و بستن ۳۰۰ ولت روی آن یعنی تعمیرگاه.

شرط های فنی سازگاری که روی کاتالوگ نوشته نمی شود

عبارت «سازگار با گرووات» روی جعبه باتری چیز زیادی ثابت نمی کند و بیشتر ناسازگاری های بازار به همین برچسب برمی گردد. اینورتر گرووات پیش از خرید باتری باید پنج شرط را پاس کند.

• پنجره ولتاژ: SPH تقریبا ۱۰۰ تا ۵۵۰ ولت باتری را می پذیرد. اگر بسته در شارژ کامل به ۵۸۰ ولت برسد، اینورتر برای حفاظت قطع می کند و بخشی از ظرفیت هدر می رود.
• پروتکل BMS: گرووات روی CAN با نرخ ۵۰۰ کیلوبیت بر ثانیه حرف می زند و ساختار پیام مشخصی می خواهد. باتری برند دیگر اگر حالت Growatt یا Pylontech داشته باشد معمولا راه می افتد؛ وگرنه فرمور BMS باید عوض شود.
• تعداد ماژول: بیشتر بسته ها حداقل دو و حداکثر شش تا هشت ماژول می پذیرند. با دو ماژول ممکن است ولتاژ زیر کف پنجره بیفتد و دستگاه استارت نخورد.
• جریان شارژ: بسته لیتیومی معمولا ۰.۵C پیوسته می دهد، یعنی بسته ۱۰ کیلووات ساعتی حدود ۵ کیلووات. اگر اینورتر ۶ کیلوواتی با بسته ۵ کیلووات ساعتی جفت شود، جریان باید در منو محدود شود وگرنه BMS قطع می کند.
• حلقه بسته: در ۴۰۰ ولت DC تنظیم دستی ولتاژ بدون نظارت BMS توصیه نمی شود. فقط حالت لیتیوم با ارتباط فعال و کابل شیلددار.

شرط ششم پول و زمان می خواهد: هماهنگی فرمور. بعضی نسخه های قدیمی SPH فهرست باتری کوتاه تری دارند. نسخه منوی اطلاعات دستگاه را با لیست سازگاری همان نسخه مقایسه کنید و آپدیت را قبل از نصب باتری انجام دهید.

نشانه های ناسازگاری در هفته اول

ناسازگاری همیشه به شکل خرابی ظاهر نمی شود. گاهی سیستم روشن است و برق می دهد، ولی باتری درست کار نمی کند. این نشانه ها را جدی بگیرید:

• پیام Bat Comm Fault روی نمایشگر، در حالی که کابل درست بسته شده است.
• شارژ نشدن باتری در روز آفتابی با بار کم خانه؛ مسیر عیب یابی را از این مقاله درباره شارژ نشدن باتری گرووات ادامه دهید.
• پرش درصد شارژ، مثلا از ۶۰ به ۱۰۰ درصد در چند دقیقه؛ یعنی BMS و اینورتر تصویر مشترکی از ظرفیت ندارند.
• محدود شدن توان خروجی به نصف بدون خطای صریح.
• گرم شدن غیرعادی کابل یا ترمینال باتری در جریان کم.

اولین کار خواندن لاگ خطا از طریق دونگل و اپلیکیشن است، نه باز کردن باتری. اگر سیستم در حالت حلقه باز کار می کند، انتقال به حلقه بسته تقریبا همیشه مشکل را حل می کند؛ به شرطی که باتری واقعا پروتکل را پشتیبانی کند.

ولتاژ بالا یا ۴۸ ولت؛ حساب و کتاب اقتصادی

هیچ کدام مطلقا بهتر نیست. انتخاب به اینورتر، اندازه پروژه و افق نگهداری بستگی دارد. جدول زیر مقایسه را برای یک اینورتر گرووات ۵ کیلوواتی نشان می دهد.

دو نکته از این جدول بردارید. راندمان ۳ تا ۴ درصد بالاتر ولتاژ بالا در ده سال عدد کوچکی نیست: با مصرف شبانه ۱۵۰۰ کیلووات ساعت در سال، حدود ۵۰ کیلووات ساعت کمتر تلف می شود. دوم، تعمیر: در ۴۸ ولت خرابی یک بسته را می شود موقتا با بسته دیگر جبران کرد؛ در ولتاژ بالا خرابی یک ماژول کل رشته را می خواباند.

توصیه صریح: پروژه نو با SPH یا MOD را از اول ولتاژ بالا ببندید؛ کابل نازک تر و تلفات کمتر هزینه اولیه را در چند سال جبران می کند. اما اگر اینورتر ۴۸ ولتی دارید، برای مدرن شدن آن را کنار نگذارید. باتری مارسریوا و بسته های ژل هم برای مصرف کم کار راه انداز هستند و مقایسه شان با لیتیوم در باتری ژل خورشیدی آمده است.

ظرفیت باتری را برای اقلیم ایران چطور ببندیم

ظرفیت را بر اساس مصرف شب ببندید، نه مصرف کل روز. یک خانه در تهران یا کرج روزانه ۸ تا ۱۰ کیلووات ساعت مصرف می کند که ۵۵ تا ۶۵ درصدش شب است. برای ۹ کیلووات ساعت و ۶۰ درصد شبانه حدود ۵.۴ کیلووات ساعت لازم است؛ با عمق دشارژ ۹۰ درصد، سه ماژول ۲.۵۶ کیلووات ساعتی یعنی ۷.۶۸ کیلووات ساعت که حاشیه امن می دهد.

دما بخش دوم ماجراست. لیتیوم آهن فسفات بالای ۳۵ درجه عمر کوتاه تری دارد و در پشت بام بدون تهویه دمای سلول در تابستان به ۴۵ درجه می رسد. هر ۱۰ درجه افزایش دمای متوسط، پیری را تقریبا دو برابر می کند؛ در اهواز و بوشهر این نکته تعیین کننده است، نه لوکس.

نسبت توان اینورتر به ظرفیت باتری را بین ۰.۵ تا ۱ نگه دارید. اینورتر ۶ کیلوواتی با باتری ۶ کیلووات ساعتی در قطع شبکه با بار کامل یک ساعت دوام می آورد. اگر فقط روشنایی و مودم می خواهید، یک یو پی اس خانگی با باتری ۱۰۰ آمپری ارزان تر تمام می شود.

نصب و راه اندازی؛ جزئیاتی که گارانتی را نگه می دارد

ترتیب کار: اول سیم کشی DC و ارت، بعد باتری، بعد اینورتر و آخر پنل. پیش شارژ خازن ورودی قبل از اتصال باتری انجام می شود تا جرقه و آسیب به برد رخ ندهد. کابل CAN باید شیلددار و جدا از کابل AC باشد؛ وگرنه نویز سوئیچینگ خطای متناوب می سازد.

حفاظت DC را جدی بگیرید: فیوز یا کلید DC با ولتاژ کاری همان رشته، نه قطعه AC. برای رشته ۴۰۰ ولتی کلید با ولتاژ کاری ۲۵۰ ولت خطرناک است، حتی اگر جریانش کافی باشد. ترمینال ها را با گشتاور اعلام شده ببندید.

سه تست پایان کار: قطع شبکه برای دیدن زمان سوئیچ، قطع پنل برای دیدن دشارژ، و خواندن ولتاژ هر ماژول از منوی باتری. اختلاف بیش از نیم ولت بین ماژول ها را قبل از تحویل پیگیری کنید. تنظیم نادرست اینورتر گرووات در همین مرحله کارکرد سیستم را هدر می دهد.

اشتباهات رایج

این شش مورد بیشترین هزینه را در پروژه های باتری ولتاژ بالا ساخته اند:

• خرید باتری ۴۸ ولت برای اینورتر گرووات ولتاژ بالا. جعبه و کلمه لیتیوم گمراه کننده است؛ عدد ۵۱.۲ ولت روی لیبل پاسخ را می دهد.
• موازی کردن دو رشته ولتاژ بالا بدون BCU مشترک. دو رشته با ولتاژ کمی متفاوت جریان گردشی می سازند و عمر هر دو را کم می کنند.
• محاسبه ظرفیت بر پایه مصرف کل روز. نتیجه باتری دو برابر بزرگ تر از نیاز و هزینه ای است که برنمی گردد.
• نصب در فضای بدون تهویه. افت ظرفیت در تابستان و پیری سریع، دو سال بعد در صورتحساب دیده می شود.
• تحویل کار بدون تست قطع شبکه. سیستم در حالت عادی کار می کند و اولین خاموشی مشکل را رو می کند.
• خرید بر اساس ارزان ترین قیمت هر کیلووات ساعت. قیمت در بازار ۱۴۰۶ دامنه بزرگی دارد و ارزان ترین گزینه معمولا BMS ضعیف تری دارد. جدول های قیمت باتری لیتیومی خورشیدی و قیمت باتری ژل را کنار هم بگذارید.

یک اشتباه کمتر دیده شده هم این است که کاربر باتری را از یک فروشنده و اینورتر را از فروشنده دیگری می خرد و بعد کسی مسئولیت ناسازگاری را نمی پذیرد.

سوالات متداول

آیا باتری HOPE 5.0L-B1 به اینورتر SPH می خورد؟

نه. این باتری ۵۱.۲ ولت و از خانواده ولتاژ پایین است و برای SPF و SPE طراحی شده. اینورتر گرووات SPH ورودی ولتاژ بالا دارد و این بسته را نمی شناسد. برای SPH باید سراغ ماژول های سری ARK XH یا APX بروید و ولتاژ را داخل پنجره دستگاه نگه دارید.

حداقل چند ماژول برای اینورتر SPH لازم است؟

بسته به مدل، کف پنجره ولتاژ حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ ولت است، پس حداقل دو ماژول لازم است تا سیستم استارت بخورد. با این حال دو ماژول حدود ۵ کیلووات ساعت ظرفیت می دهد که برای خانه کم است؛ سه ماژول نقطه شروع منطقی تری است.

خطای Bat Comm Fault روی گرووات چه معنایی دارد؟

این پیام یعنی اینورتر پیام BMS را دریافت نمی کند. سه علت شایع دارد: کابل CAN شیلد نشده یا کنار کابل AC کشیده شده، پروتکل باتری در منو اشتباه انتخاب شده، یا فرمور دو طرف با هم نمی خواند. قبل از باز کردن باتری، تنظیمات و کابل را چک کنید.

آیا باتری ولتاژ بالا برند دیگر روی گرووات کار می کند؟

ممکن است، به شرطی که باتری حالت Growatt یا Pylontech داشته باشد و روی CAN با نرخ ۵۰۰ کیلوبیت بر ثانیه جواب بدهد. بعضی بسته ها راه می افتند و بعضی فقط با تعویض فرمور BMS. نوشته سازگار روی کاتالوگ کافی نیست؛ تست اتصال روی همان مدل لازم است.

عمر باتری ولتاژ بالا در گرمای ایران چقدر است؟

لیتیوم آهن فسفات در دمای ۲۵ درجه حدود ۶۰۰۰ چرخه و ده سال عمر می دهد. در اتاق ۳۵ تا ۴۰ درجه این عدد به ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ چرخه می رسد. تهویه، سایه و نصب نکردن باتری روی پشت بام عمر را چند سال بیشتر می کند.

جمع بندی

انتخاب باتری برای اینورتر گرووات یک تصمیم دو مرحله ای است: اول ببینید دستگاه شما در کدام خانواده است، بعد ظرفیت را بر اساس مصرف شب ببندید. باتری ولتاژ بالا برای پروژه نو با SPH و MOD انتخاب درستی است و کابل و تلفات کمتری می خواهد؛ اما روی SPF و SPE که ۴۸ ولت هستند هر بسته ولتاژ بالایی اشتباه است، حتی اگر ظرفیتش دقیقا همان چیزی باشد که می خواهید. اگر این یک قاعده را رعایت کنید و پنجره ولتاژ و پروتکل BMS را قبل از خرید چک کنید، بخش بزرگی از خطاهای رایج از روز اول حذف می شود.

راهنمای کامل این موضوع: باتری گرووات؛ خرید باتری لیتیومی Growatt با قیمت روز و گارانتی

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

دسته مرتبط: باتری لیتیومی