نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات؛ هزینه، درآمد و مراحل اجرا

نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات کوچک ترین ظرفیتی است که در ایران به عنوان طرح خرید تضمینی برق پذیرفته می شود و به همین دلیل پرمتقاضی ترین است. هزینه احداث کامل آن در زمان نگارش (آبان ۱۴۰۶) بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان است. این پول در برابر ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعتی که سالانه در اقلیم تهران تولید می شود قرار می گیرد و بعد همه چیز به دو عدد بستگی پیدا می کند: نرخ خرید تضمینی برق و زمان بازگشت سرمایه. اشتباه رایج این است که کسی نرخ مصوب بازه ظرفیتی خودش را نمی پرسد و با نرخ بالاترین بازه حساب می کند. نتیجه، وعده ای سه ساله است که پنج سال طول می کشد. این راهنما اقلام هزینه را باز می کند، محاسبه تولید را قدم به قدم نشان می دهد، نرخ سربه سر را حساب می کند و مسیر مجوز را تا قرارداد فروش برق می رود.

نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات آنگرید از چه اجزایی ساخته می شود

نیروگاه متصل به شبکه باتری ندارد و همین ساده ترین و ارزان ترین نوع نیروگاه است. برق تولیدی در لحظه به شبکه تزریق می شود و کنتور دوطرفه آن را می شمارد. برخلاف سیستم آفگرید، اینجا نگران شب و ابری نیستید؛ شبکه نقش ذخیره ساز را بازی می کند.

قلب سیستم، اینورتر آنگرید است. وظیفه اش تبدیل جریان مستقیم پنل به ۲۳۰ ولت متناوب هم فاز با شبکه است. یک مدار حفاظتی به نام ضدجزیره سازی داخلش هست که در قطع برق شبکه، اینورتر را فوراً خاموش می کند. علتش ایمنی است: اگر تعمیرکار شبکه مشغول کار باشد و نیروگاه شما پشت همان خط برق بفرستد، جانش در خطر است. این مدار در همه اینورترهای آنگرید استاندارد وجود دارد و بخشی از الزامات اتصال است.

اجزای دیگر عبارت اند از پنل، سازه، کابل DC، کلید DC، تابلو حفاظت AC، سیستم ارت و کنتور تبادلی. کنتور تبادلی را شرکت توزیع نصب می کند و بدون آن فروش برق رسمیت ندارد. اگر کسی به شما گفت کنتور فعلی خانه کافی است، بدانید که صورت حساب فروش برق تشکیل نمی شود.

یک تفاوت مهم با سیستم هیبرید. در نیروگاه ۵ کیلووات آنگرید، توان اینورتر معمولاً ۵ کیلووات و توان پنل بین ۵ تا ۶ کیلووات انتخاب می شود. نسبت بیش از یک، برای جبران افت تابش در گرما و زاویه نامناسب است. اگر بعداً بخواهید باتری اضافه کنید، باید اینورتر را عوض کنید؛ این هزینه را از ابتدا در تصمیم گیری بیاورید. مقایسه این دو مسیر درراهنمای پکیج خورشیدی آمادهآمده است.

هندسه آرایه هم ساده است. هشت پنل ۶۲۰ واتی در یک رشته سری، ولتاژ مدار باز مجموع ۴۴۵ ولت می سازد (۵۵٫۶ ولت برای هر پنل). این ولتاژ برای اینورترهایی با ورودی تا ۱۰۰۰ ولت راحت است و حتی با افزایش ولتاژ در سردترین صبح زمستان، حاشیه ایمنی حفظ می شود. اگر تعداد پنل را به ۱۲ عدد برسانید، ولتاژ به ۶۶۷ ولت می رسد و همچنان زیر سقف است، ولی جریان رشته بدون تغییر می ماند. همین ویژگی باعث می شود بزرگ کردن آرایه در نیروگاه آنگرید ارزان تر از سیستم آفگرید تمام شود.

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات؛ تفکیک اقلام

اعداد جدول زیر در آبان ۱۴۰۶ از بازار ایران جمع آوری شده اند. همه بازه اند، چون قیمت پنل بین ۴۰ تا ۴۸ هزار تومان هر وات نوسان دارد و دستمزد نصب به شهر و پیچیدگی سقف بستگی دارد.

جمع ریاضی اقلام ۳۴۰ تا ۴۳۰ میلیون تومان می شود، ولی پیشنهادهای بازار معمولاً روی ۳۵۰ تا ۴۰۰ بسته می شوند. علتش خرید عمده پنل و بسته بندی پکیجی است که هزینه هر قلم را کمی پایین می آورد. اگر پیشنهادی زیر ۳۲۰ میلیون تومان دیدید، اول فهرست اقلام را با این جدول تطبیق دهید.

سهم پنل در این جدول ۵۶ تا ۵۸ درصد هزینه است. یعنی هر ۸ هزار تومان اختلاف در قیمت هر وات پنل، روی کل پروژه حدود ۴۰ میلیون تومان اثر می گذارد. به همین دلیل خرید پنل مهم ترین تصمیم مالی نیروگاه است.پنل خورشیدی ۶۲۰ وات مونوکریستال جینکوبا ۱۵۶ سلول و جریان مدار بسته ۱۴٫۲ آمپر، پرمصرف ترین گزینه این ظرفیت در بازار است.

سهم اینورتر حدود ۲۳ درصد است و کیفیتش تعیین می کند ۱۰ سال دوام بیاورد یا ۴ سال. برای این ظرفیت، یک اینورتر تک فاز با راندمان بالای ۹۷ درصد و حداکثر ولتاژ ورودی ۱۰۰۰ ولت کافی است. گزینه های موجود را دردسته اینورترمی بینید. سازه و کابل جمعاً زیر ۱۵ درصد هزینه اند، ولی حذفشان گران ترین اشتباه پروژه است.

تولید سالانه ۵ کیلووات در تهران: عدد ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت از کجا می آید

عدد ۷٬۵۰۰ از ضرب ظرفیت در تولید ویژه هر کیلووات به دست می آید. در اقلیم تهران، هر کیلووات پنل نصب شده سالانه حدود ۱٬۵۰۰ کیلووات ساعت تولید می کند. پنج ضربدر ۱٬۵۰۰ می شود ۷٬۵۰۰. همین یک خط، مبنای همه محاسبات درآمد است.

حالا ببینید ۱٬۵۰۰ از کجا می آید. تابش سالانه روی سطح با شیب حدود ۳۰ درجه در تهران نزدیک ۲٬۰۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع است. اگر پنل صد درصد این تابش را تبدیل می کرد، هر کیلووات ۲٬۰۰۰ کیلووات ساعت می داد. اما تلفات وجود دارد و ضریب عملکرد را به ۰٫۷۵ تا ۰٫۷۷ می رساند.

حاصل ضرب این ها ضریب عملکردی حدود ۰٫۷۵ می دهد و تولید ویژه را به ۱٬۵۰۰ می رساند. برای برنامه ریزی، همین ۱٬۵۰۰ را مبنا بگیرید. اگر زاویه و جهت نصب عالی باشد و شست وشو منظم، تولید واقعی به ۱٬۶۰۰ هم می رسد. اگر پنل روی سقف شمالی بسته شود، ممکن است به ۱٬۲۰۰ برسد و کل محاسبه بازگشت سرمایه به هم بخورد.

یک مقایسه کوتاه با شهرهای دیگر. در اصفهان و یزد به دلیل تابش بالاتر و ابر کمتر، تولید ویژه به ۱٬۶۰۰ تا ۱٬۷۵۰ می رسد. در رشت و بندر انزلی با ابر و رطوبت بالا، بین ۱٬۲۰۰ تا ۱٬۳۵۰ است. یعنی همان نیروگاه ۵ کیلووات در یزد ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از رشت برق می دهد، در حالی که قیمت احداثش تقریباً یکی است.

درآمد ماهانه؛ منطق خرید تضمینی برق چطور کار می کند

دولت برق تولیدی نیروگاه های تجدیدپذیر کوچک را با نرخی بالاتر از تعرفه مصرفی خانگی می خرد. این نرخ هر سال با مصوبه وزارت نیرو و بر اساس ظرفیت نیروگاه تعیین می شود و قرارداد آن ۲۰ ساله است. عدد دقیق نرخ در سال ۱۴۰۶ را باید از سامانه سازمان انرژی های تجدیدپذیر یا شرکت توزیع استان استعلام بگیرید، چون در زمان نوشتن این متن، نرخ های ابلاغی برای بازه های ظرفیتی مختلف متفاوت است.

منطق محاسبه اما ثابت است و خودتان می توانید انجامش دهید. درآمد سالانه برابر است با تولید سالانه ضربدر نرخ خرید. با ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت تولید، درآمد ماهانه تان می شود ۶۲۵ کیلووات ساعت ضربدر نرخ. یعنی به ازای هر ۱٬۰۰۰ تومان نرخ خرید تضمینی، ماهانه ۶۲۵ هزار تومان درآمد ناخالص دارید. هر ۵٬۰۰۰ تومان نرخ، سه میلیون و ۱۲۵ هزار تومان در ماه می شود.

این عدد ناخالص است. هزینه های جاری یک نیروگاه ۵ کیلووات بسیار کم است: شست وشوی پنل چند بار در سال، یک بازدید سالانه اینورتر و بیمه اختیاری. در عمل می توانید سالانه ۲ تا ۴ میلیون تومان برای نگهداری کنار بگذارید. مالیات هم اگر مشمول باشید، جدا حساب می شود؛ در این باره از حسابدار خودتان بپرسید، چون قواعد آن با نوع شخصیت حقوقی و میزان درآمد تغییر می کند.

یک نکته که خیلی ها را غافلگیر می کند: صورت حساب فروش برق معمولاً با تأخیر پرداخت می شود. اگر برنامه مالی تان به جریان نقدی ماهانه وابسته است، این تأخیر را در محاسبه بیاورید. نیروگاه برای کسی که دنبال بازگشت سریع سرمایه است، ابزار خوبی است؛ برای کسی که به پول ماهانه نیاز فوری دارد، گزینه مناسبی نیست.

مقایسه دوم را هم انجام دهید: همان ۳۷۵ میلیون تومان را در بازارهای دیگر بگذارید. سپرده بانکی با سود ثابت، بازدهی مشخص و ریسک کمتری دارد ولی اصل پول را در برابر تورم حفظ نمی کند. نیروگاه، یک دارایی تولیدکننده درآمد است که عمرش ۲۰ سال قرارداد به علاوه چند سال بعد از آن است. اگر نرخ خرید تضمینی بالای نرخ سربه سر باشد، نیروگاه هم بازدهی بالاتری می دهد و هم اصل سرمایه را به شکل یک دارایی فیزیکی نگه می دارد. تصمیم بین این دو، بیشتر به افق سرمایه گذاری شما بستگی دارد تا به فرمول.

بازگشت سرمایه؛ چند سال با چه نرخی

بازگشت سرمایه یک تقسیم ساده است: هزینه احداث تقسیم بر درآمد سالانه. با هزینه ۳۷۵ میلیون تومان به عنوان نقطه میانی و ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت تولید، نرخ سربه سر برای هر افق زمانی مشخص می شود. جدول زیر همین را نشان می دهد.

این اعداد نرخ سربه سرند، نه نرخ مصوب. روش استفاده شان ساده است: نرخ روز خرید تضمینی را بگیرید و ببینید در کدام ستون می افتد. اگر بالای ستون پنج ساله بود، بازگشت زیر پنج سال است. اگر پایین تر بود، طولانی تر می شود. برای دیدن بهای تمام شده در طول عمر، محاسبه دیگری لازم است: ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان تقسیم بر حدود ۱۴۴ هزار کیلووات ساعت تولید ۲۰ ساله (با احتساب افت سالانه) می شود ۲٬۴۳۰ تا ۲٬۷۸۰ تومان برای هر کیلووات ساعت.

این عدد دوم اهمیت زیادی دارد. بهای تمام شده ۲٬۴۳۰ تا ۲٬۷۸۰ تومانی شما را با تعرفه ای مقایسه کنید که برای هر کیلووات ساعت مصرف می پردازید. اگر تعرفه مصرفی شما بالاتر از این عدد باشد، نیروگاه حتی بدون فروش تضمینی و فقط با جایگزینی مصرف، توجیه دارد. برای مصرف کننده های پرمصرف و واحدهای تجاری، این مقایسه معمولاً به نفع نیروگاه تمام می شود.

هزینه نگهداری را هم در محاسبه بیاورید. اگر سالانه ۳ میلیون تومان نگهداری در نظر بگیریم، در ۲۰ سال ۶۰ میلیون تومان می شود و بازگشت را حدود یک سال عقب می اندازد. تعویض اینورتر در سال دهم یا دوازدهم هم یک هزینه ۸۵ تا ۹۵ میلیونی است که خیلی از برآوردها آن را جا می اندازند. یک برآورد صادقانه، این تعویض را در سال یازدهم لحاظ می کند.

مراحل اجرا و مجوزها؛ از استعلام تا فروش برق

مسیر اداری نیروگاه ۵ کیلووات کوتاه است، ولی ترتیب مراحل اهمیت دارد. اگر نصب را قبل از مجوز شروع کنید، ممکن است مجبور به بازکردن بخشی از کار شوید. ترتیبی که در پروژه های تهران دنبال می کنیم این است:

1. استعلام ظرفیت و امکان سنجی.به شرکت توزیع برق شهرستان مراجعه کنید و ظرفیت باقی مانده فیدر و امکان اتصال را بپرسید. همزمان وضعیت انشعاب خودتان را روشن کنید؛ انشعاب تک فاز برای اینورتر ۵ کیلوواتی معمولاً پذیرفته می شود، ولی برای ظرفیت بالاتر انشعاب سه فاز لازم است.
2. ثبت درخواست.درخواست احداث نیروگاه تجدیدپذیر کوچک در سامانه مربوطه ثبت می شود. مدارک پایه: سند مالکیت یا اجاره نامه معتبر، کارت ملی، آخرین قبض برق و شماره اشتراک.
3. ارائه مدارک فنی.نقشه تک خطی، پلان آرایه روی سقف، مشخصات فنی پنل و اینورتر و ظرفیت پیشنهادی. اینجا کیفیت مدارک مستقیماً روی سرعت کار اثر می گذارد؛ نقشه ناقص یعنی رفت وبرگشت اداری.
4. بازدید کارشناس و تأیید نقطه اتصال.کارشناس شبکه، محل نصب کنتور و مسیر کابل را بررسی می کند. اگر تابلو برق خانه قدیمی باشد، ممکن است ارتقایش بخواهند.
5. نصب و راه اندازی.نصب آرایه، تابلو، ارت و اینورتر. تست های راه اندازی شامل اندازه گیری ولتاژ رشته، جریان و عملکرد ضدجزیره سازی است.
6. نصب کنتور تبادلی و قرارداد.کنتور دوطرفه توسط شرکت توزیع نصب می شود و قرارداد خرید تضمینی ۲۰ ساله امضا می شود. تا این لحظه، برق شما به شبکه می رود ولی صورت حساب تشکیل نمی شود.

زمان کل این مسیر به شهر و کامل بودن مدارک بستگی دارد و در تجربه ما روی سقف های خانگی تهران، بیشتر از چند هفته تا چند ماه طول می کشد. اگر کسی وعده یک هفته ای داد، از او بخواهید مرجع هر مرحله را با نام بنویسد.

یک نکته درباره انتخاب مجری. مجری باید صلاحیت نصب داشته باشد و مدارک فنی را با مهر خودش ارائه کند. نیروگاهی که بدون مدارک فنی و تنها با صورت حساب خرید نصب شود، در مرحله قرارداد به مشکل می خورد. برای دیدن فهرست تجهیزات متعارف،دسته سازه های نصبنقطه شروع خوبی است.

اشتباهات رایج در احداث نیروگاه ۵ کیلووات

1. محاسبه درآمد با نرخ خوش بینانه.بعضی ها نرخ بالاترین بازه ظرفیتی را روی نیروگاه ۵ کیلوواتی خودشان اعمال می کنند و بازگشت سه ساله وعده می دهند. راه حل: نرخ مصوب همان بازه ظرفیتی خودتان را کتبی بگیرید و با جدول نرخ سربه سر مقایسه کنید.
2. نصب روی سقف شمالی یا سایه دار.اختلاف سقف جنوبی با شمالی در تهران می تواند بالای ۳۰ درصد تولید باشد. راه حل: قبل از خرید، جهت و سایه سقف را در ساعت ۹ صبح و ۳ بعدازظهر بررسی کنید.
3. بزرگ کردن آرایه بدون توجه به اینورتر.بستن ۷ کیلووات پنل روی اینورتر ۵ کیلووات فقط تا نسبت ۱٫۲ یا ۱٫۳ منطقی است. راه حل: سقف ورودی پنل اینورتر را از دیتاشیت بخوانید، نه از حرف فروشنده.
4. حذف ارت و صاعقه گیر.نیروگاه روی پشت بام، بلندترین نقطه ساختمان است. راه حل: سیستم زمین و حفاظت را در فهرست اقلام نگه دارید؛ سهم آن زیر ۵ درصد هزینه است.
5. نصب بدون کنتور تبادلی.برقی که تولید می شود ولی شمرده نشود، درآمدی ندارد. راه حل: تا نصب کنتور، راه اندازی نهایی را تحویل نگیرید و این را در قرارداد بنویسید.
6. فراموش کردن شست وشو.گرد و غبار تهران در فصل خشک می تواند ۵ تا ۸ درصد تولید را بخورد. راه حل: برنامه شست وشوی ماهانه در فصل گرم و ثبت آن در دفتر نگهداری.

یک اشتباه هفتم هم هست که در فهرست نیاوردیم چون بیشتر مالی است تا فنی: خرید زمین یا اجاره پشت بام برای نیروگاه ۵ کیلووات. در این ظرفیت، هزینه اجاره یا خرید فضا معمولاً کل اقتصاد پروژه را خراب می کند. نیروگاه ۵ کیلووات فقط روی سقف خودتان یا سقفی که رایگان در اختیارتان است توجیه دارد.

سوالات متداول

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات در زمان نگارش چقدر است؟

بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برای نیروگاه آنگرید کامل با پنل جینکو و اینورتر ۵ کیلوواتی. جمع ریاضی اقلام تا ۴۳۰ میلیون هم می رسد، چون قیمت پنل بین ۴۰ تا ۴۸ هزار تومان هر وات و دستمزد نصب بین ۱۵ تا ۳۰ میلیون نوسان دارد. سهم پنل بیش از نیمی از این مبلغ است، پس اولین جایی که باید چانه بزنید ردیف پنل است. اگر باتری اضافه کنید، هزینه ۵۰۰ میلیون را رد می کند.

سالانه چقدر برق تولید می شود و چقدر درآمد دارد؟

در اقلیم تهران حدود ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت در سال، معادل ۶۲۵ کیلووات ساعت در ماه. درآمد ماهانه برابر است با همین ۶۲۵ ضربدر نرخ خرید تضمینی. به ازای هر ۱٬۰۰۰ تومان نرخ، ۶۲۵ هزار تومان در ماه. این عدد میانگین سالانه است؛ در تیرماه تولید دو برابر دی ماه می شود، ولی صورت حساب معمولاً به صورت تجمیعی و دوره ای صادر می شود. نرخ مصوب ۱۴۰۶ را باید از شرکت توزیع یا سامانه سازمان انرژی های تجدیدپذیر بگیرید.

چند سال طول می کشد تا سرمایه برگردد؟

به نرخ خرید تضمینی بستگی دارد. با هزینه ۳۷۵ میلیون تومان، نرخ سربه سر برای بازگشت پنج ساله حدود ۱۰٬۰۰۰ تومان بر کیلووات ساعت است. برای بازگشت شش ساله حدود ۸٬۳۳۰ تومان و برای چهار ساله حدود ۱۲٬۵۰۰ تومان. هزینه نگهداری سالانه ۲ تا ۴ میلیون تومان و تعویض اینورتر در سال یازدهم را هم در محاسبه بیاورید؛ این دو با هم بازگشت را حدود یک سال عقب می اندازند.

چه مدارکی برای مجوز لازم است؟

سند مالکیت یا اجاره نامه معتبر، کارت ملی، آخرین قبض برق و شماره اشتراک، نقشه تک خطی، پلان آرایه روی سقف و مشخصات فنی پنل و اینورتر. برای واحدهای آپارتمانی، رضایت نامه مالک یا مجمع ساختمان هم خواسته می شود. مدارک فنی باید با مهر مجری دارای صلاحیت باشد، وگرنه پرونده برمی گردد. اگر نقشه تک خطی و پلان آرایه را از ابتدا درست تهیه کنید، رفت وبرگشت اداری حداقل می شود.

آیا می توانم هم برق بفروشم و هم خودم مصرف کنم؟

در طرح خرید تضمینی، همه تولید به شبکه تزریق و تسویه می شود و برق مصرفی خانه از شبکه و با تعرفه معمول حساب می شود. اگر می خواهید تولید را اول برای خودتان مصرف کنید و مازاد را بفروشید، نیاز به طرح و قرارداد متفاوتی دارید که معمولاً برای ظرفیت های بزرگ تر اجرا می شود. این را قبل از انتخاب اینورتر مشخص کنید، چون اینورتر آنگرید معمولی امکان مصرف هم زمان و فروش مازاد را به آن شکل که تصور می کنید فراهم نمی کند.

نیروگاه ۵ کیلوواتی در زمستان چقدر تولید می کند؟

کمتر از تابستان. در تهران، دی و بهمن ضعیف ترین ماه ها هستند و تولید روزانه ممکن است به ۱۰ تا ۱۵ کیلووات ساعت برسد، در حالی که در تیر به ۳۰ تا ۳۵ کیلووات ساعت می رسد. این نوسان در محاسبه سالانه هموار می شود، ولی اگر برنامه مالی ماهانه دارید، زمستان را با احتیاط حساب کنید. برف روی پنل را هم دستی پاک کنید؛ چند روز برف سنگین می تواند تولید یک ماه را کم کند.

جمع بندی

نیروگاه خورشیدی ۵ کیلووات با ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان سرمایه اولیه، سالانه حدود ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت برق به شبکه تهران می دهد. بهای تمام شده هر کیلووات ساعت در طول ۲۰ سال حدود ۲٬۴۳۰ تا ۲٬۷۸۰ تومان است و سودآوری کوتاه مدت به نرخ خرید تضمینی بستگی دارد؛ نرخ سربه سر بازگشت پنج ساله حدود ۱۰٬۰۰۰ تومان بر کیلووات ساعت می شود. پیش از هر پرداختی، ظرفیت انشعاب، جهت سقف و نرخ مصوب بازه ظرفیتی خودتان را روشن کنید. برای مقایسه با ظرفیت های بالاتر،راهنمای نیروگاه متصل به شبکهرا بخوانید و برای انتخاب تعداد پنل،محاسبه پنل خورشیدی مورد نیازرا ببینید.

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

راهنمای کامل این موضوع: نصب پنل خورشیدی؛ طراحی، اجرا و راه اندازی تخصصی در تهران