آنگرید، آفگرید یا هیبرید؛ کدام سیستم برای خانه؟

سه سیستم آنگرید، آفگرید و هیبرید یک کار می کنند و سه قیمت و سه رفتار متفاوت دارند. تفاوت سیستم آنگرید آفگرید هیبرید در نقش شبکه و باتری خلاصه می شود. انتخاب اشتباه، معمولاً بعد از اولین قطعی برق معلوم می شود: سیستم روشن است، پنل ها آفتاب می گیرند، اما خانه تاریک است. در این راهنما تفاوت سیستم آنگرید، آفگرید و هیبرید را با جدول مقایسه، بازه هزینه آبان ۱۴۰۶ و سه مثال عددی می بینیم: آپارتمان ۱۰۰ متری تهران، ویلای ۱۵۰ متری لواسان و مغازه ۴۰ متری. همه اعداد بازه اند و به برند و ظرفیت باتری بستگی دارند. در پایان هم یک توصیه صریح می گیرید، نه فهرست مزایا و معایب، تا بتوانید همان روز تصمیم بگیرید.

تفاوت سیستم آنگرید آفگرید هیبرید در یک نگاه

آنگرید یعنی اینورتر به شبکه وصل است و به آن قفل می شود. اینورتر ولتاژ و فرکانس شبکه را دنبال می کند و مازاد تولید را به شبکه می فرستد. باتری ندارد. اگر شبکه قطع شود، اینورتر طبق الزام ایمنی خاموش می شود تا به تعمیرکار شبکه برق نرسد. این رفتار را ضدیاروسازی می نامند و اختیاری نیست.

آفگرید یعنی سیستم، خودش شبکه می سازد. اینورتر آفگرید ولتاژ ۲۳۰ ولت و فرکانس ۵۰ هرتز را تولید می کند و بار خانه را از باتری و پنل تغذیه می کند. شبکه برق در آن نقشی ندارد. به همین دلیل باتری اجباری است و توان لحظه ای برای راه اندازی موتور و پمپ باید پیش بینی شود.

هیبرید ترکیب این دو است: اینورتر هم به شبکه وصل می شود، هم باتری دارد، هم در قطعی برق می تواند بار حیاتی را جدا و تغذیه کند. عملاً یک دستگاه، سه کار اینورتر، شارژر و سوئیچ انتقال را انجام می دهد. بیشتر خانه های امروز این گزینه را انتخاب می کنند، چون هم از شبکه پشتیبان می گیرند و هم قطعی را می گذرانند.

یک تفاوت فنی که در انتخاب اثر دارد: بازدهی. اینورتر آنگرید سه فاز مثل Growatt MAX تا ۹۸٫۶ درصد راندمان دارد، چون فقط تبدیل DC به AC انجام می دهد. در آفگرید، مسیر پنل به باتری و بعد باتری به بار، هر مرحله تلفات دارد و راندمان کل حدود ۹۳ درصد یا کمتر می شود.

تشخیص نوع سیستم از روی پلاک دستگاه ساده است. اگر اینورتر ورودی باتری نداشته باشد، آنگرید است. اگر خروجی آن مستقل از شبکه ولتاژ ۲۳۰ ولت بسازد و ورودی شبکه هم نداشته باشد، آفگرید است. اگر هم ورودی شبکه داشته باشد و هم ورودی باتری و هم خروجی پشتیبان، هیبرید است. همین سه پرسش را در دیتاشیت بپرسید؛ اسم تجاری دستگاه ها همیشه گویا نیست.

جدول مقایسه سیستم آنگرید آفگرید هیبرید

هفت معیاری که در تصمیم واقعی بیشترین وزن را دارند، با بازه قیمت آبان ۱۴۰۶ برای یک سامانه ۵ کیلوواتی.

جدول را با احتیاط بخوانید: عدد ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان، هزینه کلید به کلید یک نیروگاه ۵ کیلووات آنگرید است، بدون باتری. برای همان ظرفیت در آفگرید، جمع سه قلم اصلی یعنی پنل، سانورتر و یک باتری به ۴۷۲ تا ۶۲۷ میلیون می رسد و سازه و کابل هم روی آن می آید. هیبرید جایی بین این دو می نشیند و بازه اش را باتری تعیین می کند.

چرا این سه عدد این قدر فاصله دارند؟ چون هر کدام یک قطعه متفاوت اضافه می کنند. آنگرید فقط پنل و اینورتر و سازه می خواهد. آفگرید یک باتری کامل به علاوه سانورتر گران تر می خواهد. هیبرید اینورتر گران تر از آنگرید دارد، اما باتری اش اختیاری است. به همین دلیل وقتی کسی می گوید «قیمت پنل خورشیدی چقدر است»، پاسخ بدون مشخص کردن نوع سیستم، بی معنی است.

آنگرید؛ ارزان ترین راه، به شرط شبکه پایدار

در هر کیلووات، آنگرید ارزان ترین گزینه است. سامانه ۵ کیلوواتی ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان درمی آید و باتری ندارد. یعنی حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون تومان برای هر کیلووات، در حالی که سهم خود پنل ۴۰ تا ۴۸ میلیون است. باقی، اینورتر و سازه و کابل و اجرت است. اجرت نصب خانگی به تنهایی ۱۵ تا ۳۰ میلیون تومان است.

اقتصاد آنگرید به فروش برق وابسته است. طبق مقررات فعلی، برق تولیدی خانه می تواند با نرخ مصوب فروخته یا با قبض تسویه شود و نرخ ها سالانه بازنگری می شوند. دوره بازگشت سرمایه هم به همین نرخ و هم به مصرف شما بستگی دارد. اگر مصرف روزانه تان بالا و تعرفه تان پلکانی است، جذاب تر می شود؛ اگر خانه خالی است، نه.

تولید واقعی یک سامانه ۵ کیلوواتی در تهران را دست کم نگیرید. با ۴٫۵ تا ۵ ساعت آفتاب مؤثر و ضریب تلفات ۰٫۷۵، ماهانه حدود ۵۰۰ تا ۵۸۰ کیلووات ساعت تولید می شود. این عدد، مصرف یک خانه ۱۰۰ متری با کولر را در بهار و پاییز پوشش می دهد و در مرداد کمتر. برای همین قبل از قرارداد، قبض یک سال گذشته را نگاه کنید، نه قبض تابستان را.

نقطه ضعف آنگرید، قطعی برق است. اینورتر آنگرید طبق استاندارد ضدیاروسازی، هنگام قطع شبکه خاموش می شود، حتی اگر آفتاب کامل باشد. برای خانه ای که روزی دو ساعت قطعی دارد، این یعنی نصف سرمایه بی فایده. هیچ تنظیمی هم این را دور نمی زند، چون ایمنی تعمیرکار شبکه به آن وابسته است.

مجوز، بخشی از پروژه است نه کار بعد از نصب. قرارداد با اداره برق، نقشه تک خطی، تأییدیه کنتور دوسویه و بازرسی، همه قبل از راه اندازی لازم اند. مراحل و مدارک را در مقالهمجوز و انشعاب پنل خورشیدیجداگانه نوشته ایم. نصب بدون مجوز، بعداً به مشکل تسویه و قطع انشعاب می خورد.

انتخاب اینورتر آنگرید هم یک تصمیم فنی است. برای خانه تک فاز، اینورتر تک فاز با توان ۳ تا ۶ کیلووات کافی است. برای ساختمان با انشعاب سه فاز یا مغازه با موتور سه فاز، اینورتر سه فاز مثل سری MAX انتخاب می شود که راندمان تا ۹۸٫۶ درصد دارد. اگر انشعاب تک فاز است و اینورتر سه فاز می خرید، دستگاه کار نمی کند؛ این اشتباه در فاکتور اول گران تمام می شود.

آفگرید؛ مستقل از شبکه، گران تر از تصور

آفگرید تنها گزینه ای است که در جایی بدون شبکه کار می کند. اما هزینه اش با آنگرید قابل مقایسه نیست، چون باتری به جای شبکه می نشیند. برای ۵ کیلووات، پنل بین ۱۹۸ تا ۲۴۰ میلیون تومان است وسانورتر آفگرید Growatt SPF 5000 ESحدود ۹۲ میلیون. باتری ۵٫۱۲ کیلووات ساعتی Hope 5.0L-B1 هم ۱۸۲ تا ۲۹۵ میلیون تومان است و خریدش اجباری است.

تعداد باتری، هزینه را تعیین می کند. یک باتری ۵ کیلووات ساعت قابل استفاده، برای شب یک ویلای معمولی کافی است. برای دو روز ابری پیاپی، دو باتری لازم است و هزینه دوباره ۱۸۲ تا ۲۹۵ میلیون بالا می رود. اینجا مهم ترین تصمیم طراحی، همان تعریف «چند روز خودکفایی» است. بیشتر باغ دارها یک روز را انتخاب می کنند و در روزهای ابری، مصرف را کم می کنند.

ساتورتر آفگرید باید توان لحظه ای بارهای موتوری را تحمل کند. یخچال و پمپ، هنگام استارت چند برابر جریان نامی می کشند. طبق دیتاشیت، توان لحظه ای سری SPF حدود دو برابر توان نامی برای چند ثانیه است، اما اگر پمپ ۲ کیلوواتی دارید، سانورتر ۵ کیلوواتی انتخاب امن تری است تا ۳ کیلوواتی. مدل ۶ کیلوواتی SPF 6000 ES PLUS با قیمت حدود ۱۱۵ میلیون تومان، همین حاشیه را بیشتر می کند.

یک مزیت عملی آفگرید: به مجوز شبکه نیاز ندارد، چون به شبکه وصل نمی شود. در باغ و زمین کشاورزی، این یعنی چند ماه صرفه جویی در زمان. در عوض، تعمیر و نگهداری باتری و سانورتر کامل روی دوش شماست. اگر باغ بدون نگهبان است، سرقت باتری را هم در بودجه بگذارید. راهنمای کامل این حالت در مقالهنصب پنل خورشیدی برای باغ و ویلاآمده است.

ورودی ژنراتور را هم در نظر بگیرید. بیشتر سانورترهای آفگرید یک ورودی AC برای ژنراتور دارند و می توانند در روزهای ابری از آن کمک بگیرند. این ترکیب در باغ های ایران رایج است: آرایه برای بار پایه و ژنراتور برای پمپ سنگین. هزینه سوخت و سرویس ژنراتور را در مقایسه با خرید باتری دوم بگذارید. مدل های دیگر این دسته را دردسته سانورترببینید.

هیبرید؛ گزینه ای که بیشتر خانه ها می خرند

هیبرید همان کاری را می کند که آنگرید می کند، به علاوه پشتیبان. در روز، پنل بار خانه را تغذیه می کند و مازاد، باتری را شارژ می کند. اگر باتری پر شد، مازاد به شبکه می رود. در قطعی، اینورتر از شبکه جدا می شود و بار حیاتی را از باتری می دهد. همین «بار حیاتی» نکته کلیدی است: تمام خانه روی باتری نمی افتد، فقط مداری که به خروجی پشتیبان وصل شده.

طراحی درست، یک تابلوی بار حیاتی می خواهد. یخچال، روشنایی، روتر، تلویزیون و پریز اتاق کار روی این تابلو می روند. کولر گازی و ماشین لباسشویی نمی روند، چون توان لحظه ای باتری را می بلعند. با این تقسیم بندی، یکباتری لیتیومی ۵ کیلووات ساعتیمی تواند چهار تا شش ساعت بار حیاتی را نگه دارد.

هیبرید برای خانه ای است که شبکه دارد اما قابل اعتماد نیست. کوپلینگ DC در اینورترهای هیبریدی، تلفات کمتر و شارژ سریع تر می دهد. مدل های تک فاز مثل SPH 6000 و سه فاز SPE12000 در دستهاینورتر هیبریدیموجودند و انتخاب بین آن ها به فاز ورودی و توان بار بستگی دارد. برای خانه ۱۰۰ متری، تک فاز ۶ کیلوواتی معمولاً کافی است.

هزینه هیبرید، همان هزینه آنگرید به علاوه باتری است. اگر بودجه محدود است، اول بدون باتری نصب کنید و بعداً باتری اضافه کنید؛ فقط از روز اول مطمئن شوید اینورتر انتخابی، ورودی باتری دارد. خرید اینورتر آنگرید و امید به اضافه کردن باتری بعدی، معمولاً به تعویض کل دستگاه می رسد.

یک هشدار درباره انتخاب ظرفیت باتری: ۵ کیلووات ساعت قابل استفاده، برای بار حیاتی یک خانه معمولی چهار تا شش ساعت کافی است، اما برای کولر گازی نه. اگر در قطعی برق، کولر هم لازم است، ظرفیت باتری باید چند برابر شود و هزینه از محدوده اقتصادی خانه خارج می شود. تصمیم درست، پذیرفتن این است که در قطعی، کولر خاموش بماند.

کدام برای خانه، ویلا و مغازه؟ سه مثال عددی

آپارتمان ۱۰۰ متری در تهران.مصرف ماهانه ۲۵۰ تا ۳۵۰ کیلووات ساعت، یعنی ۸ تا ۱۱ کیلووات ساعت در روز. آرایه ۳ کیلوواتی با پنج پنل ۶۲۰ واتی این مصرف را در روز پوشش می دهد و هزینه پنل ۱۲۴ تا ۱۴۹ میلیون تومان می شود. برای این خانه، هیبرید با یک باتری ۵ کیلووات ساعتی منطقی است: روز از پنل، شب از باتری، قطعی از باتری. آنگرید خالص ارزان تر است اما در قطعی برق، خانه تاریک می ماند.

ویلای ۱۵۰ متری در لواسان بدون شبکه پایدار.مصرف روزانه ۹ تا ۱۰ کیلووات ساعت در تابستان با پمپ و کولر آبی. آفگرید ۵ کیلوواتی با هشت پنل، یک سانورتر SPF و دو باتری برای دو روز خودکفایی. جمع سه قلم با یک باتری ۴۷۲ تا ۶۲۷ میلیون تومان است و باتری دوم همین بازه را دوباره اضافه می کند. اگر شبکه هست ولی ضعیف است، هیبرید با همین ظرفیت و یک باتری، هم ارزان تر و هم ساده تر است.

مغازه ۴۰ متری با یخچال ویترین.مصرف ۴ تا ۶ کیلووات ساعت در روز، با اوج مصرف عصر و شب. آرایه ۲ کیلوواتی با چهار پنل، ۹۹ تا ۱۱۹ میلیون تومان پنل دارد. برای مغازه، هیبرید انتخاب درست است: یخچال ویترین نباید در قطعی برق خاموش بماند، چون کالا خراب می شود. یک باتری ۵ کیلووات ساعتی، شش تا هشت ساعت یخچال و روشنایی را نگه می دارد.

در هر سه مثال، یک قاعده ثابت است: اول فهرست بار حیاتی را بنویسید، بعد ظرفیت باتری را انتخاب کنید. اگر برعکس عمل کنید، سیستم را می خرید و بعد با مصرف واقعی تطبیق می دهید. برآورد هزینه هر کیلووات در ظرفیت های مختلف را هم در مقالههزینه هر کیلووات پنل خورشیدیببینید.

یک تفاوت دیگر که در جدول نیامد: زمان اجرا. آنگرید به انتظار مجوز و بازرسی گره خورده و ممکن است چند هفته طول بکشد. آفگرید و هیبرید بدون صادرات به شبکه، سریع تر راه می افتند. اگر تا تابستان باید سیستم کار کند، این تفاوت زمانی به اندازه تفاوت قیمت مهم است. برای مغازه ای که تابستان اوج فروشش است، دو هفته تأخیر یعنی از دست دادن بخشی از فصل.

اشتباهات رایج

1. خرید آنگرید برای خانه ای با قطعی مکرر.در قطعی، اینورتر خاموش می شود و پنل بی فایده است. راه حل: هیبرید با باتری یا حداقل اینورتر با ورودی باتری.
2. انتخاب آفگرید در خانه ای که شبکه دارد.هزینه باتری و تلفات تبدیل را می پردازید، بی آنکه لازم باشد. راه حل: هیبرید، مگر آنکه شبکه واقعاً وجود نداشته باشد.
3. محاسبه باتری بر اساس مصرف کل خانه.نتیجه، باتری بزرگ و هزینه بی دلیل. راه حل: تابلوی بار حیاتی و محاسبه بر همان اساس.
4. اتکا به اینورتر هیبرید بدون تنظیم صادرات صفر.در بعضی شبکه ها، تزریق بدون مجوز مشکل می سازد. راه حل: تنظیم محدودیت صادرات و هماهنگی با اداره برق.
5. خرید اینورتر آنگرید به امید باتری بعدی.ورودی باتری ندارد و بعداً باید کل دستگاه عوض شود. راه حل: از اول هیبرید بخرید، باتری را بعداً اضافه کنید.

سوالات متداول

سیستم آنگرید بدون باتری در قطعی برق چه می کند؟

خاموش می شود. اینورتر آنگرید طبق الزام ضدیاروسازی، به محض قطع شبکه از مدار خارج می شود تا برق به خط تعمیرکار شبکه برنگردد. این رفتار با هیچ تنظیمی قابل دور زدن نیست و بخشی از استاندارد ایمنی است. یعنی در قطعی، حتی در آفتاب کامل، خانه برق ندارد. اگر قطعی برق برای شما مهم است، از روز اول سراغ سیستم هیبرید با باتری بروید.

هیبرید گران تر است یا آفگرید؟

به باتری بستگی دارد. اگر هر دو یک باتری داشته باشند، تفاوت قیمت اینورتر چندان زیاد نیست. آفگرید وقتی گران می شود که بخواهید چند روز خودکفایی داشته باشید و چند باتری بخرید. هیبرید این مزیت را دارد که در روزهای کم آفتاب یا اوج مصرف، از شبکه کمک بگیرد و باتری کوچک تر کافی باشد. برای خانه متصل به شبکه، هیبرید معمولاً ارزان تر تمام می شود.

برای آپارتمان کدام سیستم مناسب است؟

هیبرید، به شرط داشتن فضای پنل. آپارتمان معمولاً پشت بام مشترک دارد و سهم هر واحد محدود است. برای ۳ کیلووات، پنج پنل ۶۲۰ واتی حدود ۱۳ مترمربع فضا می خواهد. اگر انشعاب مشترک است، هماهنگی با سایر واحدها و اداره برق لازم می شود. در آپارتمان بدون پشت بام اختصاصی، گاهی تنها گزینه، نیروگاه مشترک ساختمان است و باتری هم در انبار مشترک جا می گیرد.

نصب آنگرید به مجوز نیاز دارد؟

بله. اتصال به شبکه بدون قرارداد، تخلف است و بعداً به قطع انشعاب می رسد. مسیر معمول شامل درخواست، بازدید، نقشه تک خطی، تأییدیه و نصب کنتور دوسویه است. زمان بندی آن به منطقه و کامل بودن مدارک بستگی دارد و می تواند چند هفته طول بکشد. در سیستم آفگرید که به شبکه وصل نمی شود، این مسیر لازم نیست. پیش از هر پرداخت، وضعیت مجوز را کتبی از مجری بگیرید.

می شود اول آنگرید خرید و بعداً باتری اضافه کرد؟

اگر اینورتر آنگرید خالص باشد، نه. ورودی باتری ندارد و تنها راه، تعویض کل دستگاه است. اگر از ابتدا اینورتر هیبرید بخرید و باتری نصب نکنید، بعداً فقط باتری و کابل لازم است. این تفاوت در فاکتور اول ناچیز به نظر می رسد، اما در سال دوم تفاوت بزرگی می سازد. برای همین توصیه صریح ما این است: در خانه متصل به شبکه، هیبرید بخرید.

برای مغازه با یخچال ویترین کدام بهتر است؟

هیبرید با باتری، چون یخچال ویترین در قطعی برق نباید خاموش بماند. توان لحظه ای کمپرسور یخچال در استارت بالاست، پس ظرفیت اینورتر را با حاشیه انتخاب کنید. یک باتری ۵ کیلووات ساعتی برای شش تا هشت ساعت کافی است. اگر مغازه در ساعات شب تعطیل است، می توانید صادرات مازاد روز به شبکه را هم در نظر بگیرید. برای مغازه، بدون باتری هم می شود شروع کرد و بعد باتری اضافه کرد.

جمع بندی

انتخاب بین سیستم آنگرید آفگرید هیبرید به سه پرسش بستگی دارد: شبکه برق هست یا نه، قطعی چقدر مهم است و بودجه باتری چقدر است. برای خانه شهری با شبکه پایدار و بدون نگرانی قطعی، آنگرید با ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برای ۵ کیلووات ارزان ترین است. برای باغ بدون شبکه، آفگرید تنها گزینه است. برای بیشتر خانه ها و مغازه ها، هیبرید با یک باتری ۵ کیلووات ساعتی تعادل درست را می دهد. توصیه صریح: اگر روزی دو ساعت قطعی دارید، آنگرید نخرید؛ همان روز اول هیبرید بخرید و باتری را بعداً اضافه کنید.

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

راهنمای کامل این موضوع: نصب پنل خورشیدی؛ طراحی، اجرا و راه اندازی تخصصی در تهران