خرید تضمینی برق خورشیدی؛ نرخ و شرایط ۱۴۰۶

خرید تضمینی برق خورشیدی یعنی دولت متعهد می شود تمام برقی که تولید می کنید را با نرخ مصوب بخرد. جذابیتش در همین تضمین است: بازار مصرف و مشتری خصوصی لازم نیست. اما تصمیم گیری با یک سؤال شروع می شود که هیچ جدول آماده ای جوابش را ندارد: نرخ مصوب برای ظرفیت و سال شما چقدر است؟ این عدد، کل اقتصاد پروژه را تعیین می کند و بدون آن هر محاسبه ای حدس است. در این صفحه ساختار نرخ، پله های ظرفیت، اقتصاد ۵ و ۱۰ و ۱۰۰ کیلووات و نرخ لازم برای بازگشت سرمایه را می بینید. همه اعداد محاسباتی با برچسب «برآورد» آمده اند؛ نرخ را خودتان استعلام کنید.

خرید تضمینی برق خورشیدی چه فرقی با فروش برق به دولت دارد؟

در گفت وگوی روزمره این دو عبارت به جای هم استفاده می شوند، ولی در عمل دو چیز متفاوت اند. خرید تضمینی یک سازوکار مشخص است: نرخ مصوب، مدت مشخص و تعهد خرید تمام تولید. فروش برق به دولت اصطلاح عام تری است که مسیرهای قراردادی مختلف را در خود جا می دهد.

در خرید تضمینی، شما نرخ را چانه نمی زنید. نرخ از پیش تعیین شده و بر اساس ظرفیت و سال قرارداد اعمال می شود. مزیتش پیش بینی پذیری است: می دانید هر کیلووات ساعت چقدر فروش می رود. عیبش این است که نرخ در طول قرارداد با تورم هم قدم نمی شود، مگر آنکه بند تعدیل داشته باشد.

در مسیرهای دیگر، مثل قرارداد با ظرفیت بزرگ تر یا فروش به مصرف کننده بزرگ، نرخ ممکن است رقابتی یا توافقی باشد. آنجا تولید شما لزوماً به طور کامل خریداری نمی شود و ریسک بازار وجود دارد. تفصیل این مسیرها را در مقالهفروش برق خورشیدی به دولتجدا کرده ام.

یک تفاوت دیگر که در تصمیم اثر دارد: خرید تضمینی معمولاً برای ظرفیت های خرد و متوسط طراحی شده است. هر چه ظرفیت بالاتر برود، شرایط قرارداد پیچیده تر و الزامات فنی بیشتر می شود. برای یک خانه، مسیر تضمینی ساده ترین راه است. برای یک نیروگاه چند صد کیلوواتی، باید ساختار قرارداد را دقیق تر بررسی کنید.

نکته ای که بسیاری از دست می دهند: «تضمینی» یعنی تضمین خرید، نه تضمین سود. اگر هزینه تمام شده هر کیلووات ساعت شما از نرخ مصوب بالاتر باشد، تضمین خرید هم شما را نجات نمی دهد. سود از تفاوت نرخ و هزینه می آید، نه از وجود قرارداد.

پله های ظرفیت و علت تفاوت نرخ

نرخ خرید تضمینی برای همه ظرفیت ها یکسان نیست. سه دلیل فنی و اقتصادی پشت این تفاوت است. اول، هزینه سرمایه گذاری هر کیلووات. یک نیروگاه ۵ کیلوواتی روی پشت بام، هزینه هر کیلووات بالاتری از یک نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی دارد، چون اقلام ثابت مثل تابلو، ارت و طراحی روی توان کم پخش می شود.

دوم، سیاست حمایتی. نرخ های خرد معمولاً برای تشویق خانوارها طراحی می شوند و منطقشان بازگشت سرمایه سریع برای سرمایه گذاری کوچک است. نرخ های بزرگ تر منطق تجاری دارند و بر مبنای هزینه تولید در مقیاس تعیین می شوند.

سوم، ریسک. نیروگاه بزرگ تر ریسک تعدیل تولید، ریسک تعمیرات و ریسک تأخیر پرداخت بزرگ تری دارد. نرخ باید این ریسک را پوشش دهد، ولی در عمل نرخ های نیروگاهی به هزینه نزدیک ترند و حاشیه کمتری دارند.

نتیجه عملی این است: نمی توانید نرخ یک پله را روی پله دیگر اعمال کنید. اگر پروژه ۱۰ کیلوواتی دارید، نرخ همان پله را بگیرید. اگر بعداً ظرفیت را افزایش می دهید، نرخ بخش افزایش یافته ممکن است متفاوت باشد. این موضوع را قبل از طراحی نهایی بپرسید، وگرنه بعد از نصب غافلگیر می شوید.

برای پیدا کردن پله خودتان، به جای خواندن کل بخشنامه، سه بند را ببینید: محدوده ظرفیت، نرخ هر کیلووات ساعت و مدت اعتبار نرخ. اگر ظرفیت شما روی مرز دو پله افتاد، بدانید که چند کیلووات کمتر یا بیشتر می تواند نرخ را عوض کند. این تصمیم را قبل از خرید اینورتر بگیرید، چون تغییر ظرفیت بعد از نصب، هزینه و رفت وآمد اداری دارد و همیشه ممکن نیست.

یک نکته دیگر: نرخ معمولاً برای سال قرارداد تعیین می شود. یعنی قراردادی که سال گذشته بسته شده، نرخ سال گذشته را دارد. اگر امروز قرارداد می بندید، نرخ امروز را می گیرید. مقایسه نرخ های سال های مختلف بدون توجه به تاریخ، مقایسه بی معنایی است.

اقتصاد ۵، ۱۰ و ۱۰۰ کیلووات با اعداد بازار

حالا سه ظرفیت را کنار هم بگذاریم. سرمایه گذاری ۵ کیلووات را از بازه بازار داریم: نیروگاه آنگرید کامل ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان. این عدد شامل پنل، اینورتر، سازه، کابل و نصب است. برای ظرفیت های بالاتر، محاسبه را از اجزا می سازم و نتیجه را «برآورد» می نامم.

پشت این جدول یک واقعیت مهم است: هزینه هر کیلووات از ۵ کیلووات تا ۱۰۰ کیلووات تقریباً ثابت می ماند. علتش این است که پنل حدود دو سوم هزینه را می برد و نرخ هر وات پنل با افزایش حجم، جهش نمی کند. پنل ۵ کیلووات با نرخ ۴۰ تا ۴۸ هزار تومان هر وات، ۲۱۲ تا ۲۵۵ میلیون تومان است.

برای ۱۰۰ کیلووات، پنل ها به تنهایی ۴٬۰۰۰ تا ۴٬۸۰۰ میلیون تومان می شوند. اینورترهای ۵۰ کیلوواتی، سازه زمینی و کابل کشی چند صد متری بقیه هزینه را می سازند. مدل های صنعتی اینورتر را می توانید دردسته اینورترمقایسه کنید و پنل پرتوان ۷۱۰ وات را در صفحهپنل خورشیدی ۷۱۰ واتببینید.

یعنی صرفه مقیاس در نیروگاه خورشیدی ضعیف است. این با تصور رایج فرق دارد. در بسیاری از صنایع، ده برابر کردن ظرفیت، هزینه هر واحد را نصف می کند. اینجا فقط چند درصد پایین می آید. پس تصمیم را بر پایه «بزرگ تر ارزان تر است» نگیرید.

عدد تولید سالانه را هم نباید مطلق گرفت. ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت برای هر ۵ کیلووات، میانگین تهران است. در شهرهای جنوبی با تابش بیشتر، تولید بالاتر می رود و در شهرهای شمالی ابری پایین تر می آید. زاویه و جهت نصب، سایه درخت و گردوغبار هم اثر دارند. اگر روی سقف شیب دار شمالی نصب کنید، تولید می تواند به طور محسوس کمتر از این عدد باشد.

در عوض، ریسک با ظرفیت رشد می کند. نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی به زمین یا سقف بزرگ، ظرفیت شبکه قوی، مجوز و نگهداری نیاز دارد. برای همان توان، سازه و کابل و حفاظت هزینه جدی می سازند؛ گزینه های سازه را دردسته سازه های نصبببینید.

جدول نرخ لازم برای بازگشت ۴، ۵ و ۶ ساله

اینجا محاسبه معکوس می کنیم: به جای پرسیدن «درآمد چقدر است؟»، می پرسیم «برای بازگشت سرمایه در n سال، نرخ باید چقدر باشد؟». این سؤال، تصمیم را ساده می کند. کافی است نرخ مصوب را بگیرید و ببینید در کدام ستون می افتد.

اعداد این جدول «برآورد» هستند و از تقسیم سرمایه گذاری بر حاصل ضرب تولید سالانه در تعداد سال به دست آمده اند. مثال: برای ۵ کیلووات با سرمایه ۳۶۰ میلیون تومان و تولید ۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت، بازگشت پنج ساله به نرخ ۹٬۶۰۰ تومان نیاز دارد؛ چون ۳۶۰ میلیون تقسیم بر ۳۷٬۵۰۰ کیلووات ساعت می شود ۹٬۶۰۰ تومان.

این جدول سه پیام دارد. اول، ستون ها بین سه ظرفیت به طور شگفت آوری نزدیک اند. یعنی نرخ لازم تقریباً به ظرفیت وابسته نیست و بیشتر به هزینه هر کیلووات وابسته است. دوم، تفاوت ۴ سال و ۶ سال حدود ۵۰ درصد است؛ اگر نرخ شما بین این دو ستون بیفتد، دوره بازگشت بین چهار تا شش سال خواهد بود.

سوم، این جدول تورم و هزینه نگهداری را نادیده می گیرد. با احتساب این دو، دوره بازگشت واقعی طولانی تر می شود. اگر نرخ شما در ستون ۶ ساله هم نمی گنجد، پروژه را متوقف کنید یا ظرفیت را تغییر دهید. عجله در این نقطه، گران ترین اشتباه است.

برای بررسی عملی، پکیج ۵ کیلووات را مبنا بگیرید و بعد تصمیم بگیرید بزرگ تر بسازید یا نه. راهنماینیروگاه ۵ کیلوواتاجزای این پکیج را جدا کرده است.

خرید تضمینی برق برای چه ظرفیتی بیشترین صرفه را دارد؟

پاسخ صریح: بیشترین صرفه معمولاً در پله ۵ تا ۱۰ کیلووات است، ولی این پاسخ یک شرط دارد. اگر نرخ مصوب پله خرد بالاتر از نرخ پله نیروگاهی باشد، سرمایه کوچک بازده بهتری می دهد. اگر نرخ ها نزدیک باشند، ظرفیت بزرگ تر به دلیل هزینه هر کیلووات کمی پایین تر، صرفه بیشتری دارد.

چرا پله خرد در عمل برنده است؟ سه دلیل. اول، نرخ های تشویقی برای سرمایه گذاری کوچک طراحی می شوند. دوم، هزینه نصب و مجوز در پشت بام خانه پایین است و نیازی به زمین و حصار و نگهبان نیست. سوم، ریسک تعدیل تولید و تأخیر پرداخت در مقیاس کوچک اثر کمتری دارد.

چرا برخی سراغ ۱۰۰ کیلووات می روند؟ چون درآمد مطلق بزرگ تر است و می توان آن را به عنوان یک کسب وکار دید، نه یک اقدام خانگی. سرمایه ۶ تا ۸ میلیارد تومانی، مدیریت و نگهداری و قرارداد بلندمدت می خواهد. برای کسی که زمین و ظرفیت شبکه دارد و می تواند چند سال صبر کند، منطقی است.

یک قاعده تصمیم گیری بدهی: اگر سرمایه شما کمتر از ۵۰۰ میلیون تومان است، ۵ کیلووات بسازید. اگر بین ۵۰۰ میلیون و یک میلیارد است، ۱۰ کیلووات. اگر بالای چند میلیارد است و زمین و ظرفیت شبکه دارید، ۱۰۰ کیلووات را بررسی کنید. در هر سه حالت، اول نرخ را استعلام کنید.

یک گزینه میانی هم هست که کمتر دیده می شود: ۲۰ تا ۳۰ کیلووات روی سقف یک مغازه یا کارگاه. این ظرفیت نه سرمایه گذاری خانگی است و نه نیروگاه صنعتی؛ الزاماتش بین دو حالت است. برای صاحب کسب وکار با سقف بزرگ، معمولاً بهترین تعادل بین سرمایه و ریسک است.

چه چیزهایی نرخ سال های بعد را تغییر می دهد؟

نرخ مصوب ثابت ابدی نیست. اول، بخشنامه سالانه. نرخ ها معمولاً سالانه بازنگری می شوند و قراردادهای جدید نرخ جدید می گیرند. اگر قرارداد شما نرخ ثابت چندساله دارد، از این تغییر مصون هستید؛ اگر بند تعدیل دارد، درآمدتان با آن بند حرکت می کند.

دوم، افت تولید. پنل در سال دهم کمتر از سال اول تولید می کند. طبق گارانتی سازنده، افت سالانه توان در پنل های N-Type کمتر از یک درصد است. یعنی درآمد سال دهم حدود ۹۰ درصد سال اول است، با نرخ ثابت. این افت را در مدل مالی وارد کنید.

سوم، تعویض اینورتر. عمر اینورتر کوتاه تر از پنل است و در سال های میانی یک تعویض یا تعمیر اساسی لازم می شود. در نیروگاه کوچک این هزینه چند ده میلیون تومان است و در دوره بازگشت اثر دارد. برای همین، دوره بازگشت شش ساله بهتر از دوازده ساله است.

چهارم، تعدیل تولید. در ساعات اوج تولید، شبکه ممکن است از شما بخواهد تولید را کم کنید. برق تولیدشده ولی تحویل نشده، درآمد ندارد. این ریسک برای نیروگاه بزرگ تر بیشتر است و در محاسبه نرخ باید دیده شود.

پنجم، تغییر رویه اداری. سامانه ها و متولیان و حتی فرم ها تغییر می کنند. هر تغییری می تواند چند ماه تأخیر بسازد. اگر با وام کار می کنید، این تأخیر مستقیم به جیب شما می زند. برایش ذخیره نقدینگی بگذارید.

اشتباهات رایج

1. استفاده از نرخ پله دیگر.نرخ ۵ کیلووات را روی ۱۰۰ کیلووات اعمال نکنید. نرخ را برای همان ظرفیت و همان سال بگیرید.
2. محاسبه با تولید تئوریک پنل.عدد روی دیتاشیت، در شرایط استاندارد آزمایشگاه است. تولید واقعی در تهران پایین تر و در شهرهای جنوبی بالاتر است.
3. فراموش کردن هزینه نگهداری و تعویض اینورتر.دوره بازگشت بدون این دو، خوش بینانه است. حداقل ده درصد به سرمایه اضافه کنید.
4. ساخت نیروگاه بزرگ بدون تأیید ظرفیت شبکه.زمین داشتن کافی نیست. ظرفیت فیدر و پست را قبل از خرید استعلام کنید.
5. مقایسه نرخ های سال های مختلف.نرخ بدون سال، عدد بی معناست. همیشه تاریخ بخشنامه را در محاسبه بنویسید.
6. انتظار برای نرخ بهتر به جای شروع.تورم تجهیزات معمولاً از افزایش نرخ جلو می زند. اگر نرخ امروز توجیه دارد، تعویق معمولاً به ضرر است.

سوالات متداول

نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی چقدر است؟

نرخ با بخشنامه تعیین می شود و برای ظرفیت و سال قرارداد متفاوت است، پس عدد ثابتی برای اعلام وجود ندارد. روش درست این است که ظرفیت مورد نظر و تاریخ قرارداد را مشخص کنید و نرخ مصوب را از شرکت توزیع برق استان یا ساتبا بگیرید. بعد آن عدد را در تولید سالانه ضرب کنید. اگر کسی نرخ را بدون تاریخ و ظرفیت به شما گفت، آن عدد قابل استناد نیست.

تفاوت خرید تضمینی با فروش برق به دولت چیست؟

خرید تضمینی سازوکاری است که در آن نرخ از پیش مصوب است و دولت متعهد می شود تمام تولید را بخرد. فروش برق به دولت اصطلاح عام تری است که قراردادهای بزرگ تر و مسیرهای رقابتی را هم در بر می گیرد. در مسیر دوم، نرخ ممکن است توافقی باشد و تعهد خرید کامل وجود نداشته باشد. برای ظرفیت خانگی، عملاً با همان خرید تضمینی روبه رو هستید.

برای ۵ کیلووات چقدر سرمایه لازم است؟

نیروگاه آنگرید کامل ۵ کیلووات در زمان نگارش ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان است و شامل پنل، اینورتر، سازه، کابل و نصب می شود. اگر باتری اضافه کنید یا سیستم هیبرید بسازید، هزینه به طور محسوس بالا می رود، چون باتری ۵ کیلووات ساعتی خودش ۱۸۲ تا ۲۹۵ میلیون تومان است. برای فروش برق، باتری لازم نیست و فقط هزینه و تلفات اضافه می کند. اجرت نصب خانگی هم ۱۵ تا ۳۰ میلیون تومان است که در پکیج های آماده معمولاً جدا حساب می شود.

آیا خرید تضمینی سود تضمینی هم دارد؟

نه. تضمین فقط برای خرید برق است، نه برای سودآوری. اگر هزینه تولید شما از نرخ مصوب بالاتر باشد، قرارداد شما را سودده نمی کند. سود از تفاوت نرخ فروش و هزینه تمام شده به دست می آید. به همین دلیل باید قبل از امضا، هزینه هر کیلووات ساعت خود را حساب کنید و آن را با نرخ مقایسه کنید. این محاسبه ساده، بیشتر تصمیم های اشتباه را می گیرد.

چند سال طول می کشد تا سرمایه برگردد؟

با اعداد زمان نگارش و بدون احتساب تورم، بازگشت پنج ساله برای ۵ کیلووات به نرخی حدود ۹٬۳۳۳ تا ۱۰٬۶۶۷ تومان نیاز دارد. این عدد برآورد است و نرخ مصوب نیست. اگر نرخ شما بالاتر باشد، دوره کوتاه تر و اگر پایین تر باشد، طولانی تر می شود. هزینه نگهداری و تعویض اینورتر را هم اضافه کنید تا عدد واقع بینانه شود. قاعده سرانگشتی: هر ۱٬۰۰۰ تومان نرخ، سالانه ۷٫۵ میلیون تومان درآمد برای ۵ کیلووات می سازد.

آیا می توان ظرفیت را بعداً افزایش داد؟

بله، ولی دو محدودیت دارد. اول، ظرفیت پذیرش شبکه؛ اگر فیدر پر شده باشد، افزایش ظرفیت ممکن است تأیید نشود. دوم، ساختار قرارداد؛ بخش افزایش یافته ممکن است نرخ سال جدید را بگیرد، نه نرخ قرارداد اولیه. قبل از طراحی، فضای سازه و ظرفیت اینورتر را با حاشیه انتخاب کنید تا افزایش بعدی ساده باشد. سانورتر و اینورتر با ورودی پنل اضافی، این کار را ممکن می کند.

جمع بندی

خرید تضمینی برق خورشیدی یک قرارداد با نرخ مصوب و تعهد خرید است، نه تضمین سود. تصمیم درست سه گام دارد: نرخ مصوب همان ظرفیت و همان سال را بگیرید، تولید واقعی را حساب کنید و هزینه نگهداری و تعویض اینورتر را وارد کنید. با اعداد زمان نگارش، ۵ کیلووات حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان و ۱۰۰ کیلووات حدود ۶٬۲۰۰ تا ۷٬۸۰۰ میلیون تومان برآورد می شود. بازگشت پنج ساله برای هر سه ظرفیت به نرخی حدود ۸٬۰۰۰ تا ۱۰٬۶۰۰ تومان نیاز دارد. بیشترین صرفه در پله ۵ تا ۱۰ کیلووات است، به شرط بالاتر بودن نرخ آن پله. برای دیدن پکیج آماده، ازدسته پنل خورشیدیشروع کنید.

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

راهنمای کامل این موضوع: نصب پنل خورشیدی؛ طراحی، اجرا و راه اندازی تخصصی در تهران