قیمت سرج ارستر AC و DC در ۱۴۰۶

سرج ارستر قطعه ای است که تا روز حادثه هیچ کاری نمی کند و در همان روز، اینورتر را نجات می دهد. قیمت سرج ارستر با تیپ، تعداد قطب، ولتاژ کاری پیوسته و ظرفیت تخلیه تعیین می شود و یک عدد ثابت ندارد. مشکل اینجاست که ارستر درست و ارستر ارزان از بیرون شبیه هم اند و روی جعبه هر دو کلمه SPD نوشته شده است. تفاوت در چیزی است که دیده نمی شود: سطح حفاظت، اندازه واریستور، دیسکانکتور حرارتی و نحوه خطا کردن. اینجا معیارهای واقعی انتخاب را می گذاریم کنار هم و می گوییم برای یک سیستم ۵ کیلوواتی چند ارستر و کدام تیپ لازم است، و کجا خرید ارستر بزرگ تر فقط هزینه اضافه است.

قیمت سرج ارستر؛ چرا نرخ یک عدد نیست

نرخ سرج ارستر تابع چهار چیز است: تیپ، تعداد قطب، ولتاژ کاری پیوسته و ظرفیت تخلیه. یک ارستر تیپ ۳ تک قطب برای پریز، با یک ارستر تیپ ۱ سه فاز برای ورودی ساختمان، در دو دنیای متفاوت اند. اختلاف نرخ این دو در بازار ایران چند برابر است و مقایسه نرخ بدون ذکر تیپ، مقایسه بی معنا است.

دومین عامل، تعداد قطب است. سیستم خانگی تک فاز به ارستر دو قطبی نیاز دارد و سیستم سه فاز به ارستر چهار قطبی. هر قطب یک ماژول واریستور جدا می خواهد، پس نرخ تقریباً با تعداد قطب بالا می رود. در سمت DC هم ارستر یک رشته دو قطبی است و در نیروگاه بزرگ، هر جعبه تجمیع یک ارستر جدا می خواهد.

سومین عامل، ظرفیت تخلیه است. ارستری که ۲۰ کیلوآمپر جریان نامی تخلیه را تحمل می کند، واریستور بزرگ تری دارد و گران تر است. همین تفاوت است که ارستر یک بارمصرف و ارستر چندبارمصرف را می سازد. به همین دلیل در جدول زیر عدد قطعی نمی گذاریم؛ ضریب هزینه نسبی می دهیم و نرخ روز را باید استعلام کرد.

ضرایب جدول برای برآورد بودجه است. اگر نرخ ارستر تیپ ۲ دو قطبی را استعلام کردید و آن را ۱۰۰ فرض کنید، ارستر DC کلاس ۶۰۰ ولت حدود ۱۶۰ و ارستر تیپ ۱ سه فاز حدود ۳۵۰ می شود. عدد ۱۰۰ لنگر مقایسه است و نرخ واقعی نیست. همین ضرایب نشان می دهد چرا نمی توان قیمت سرج ارستر را با یک عدد پاسخ داد.

یک عامل چهارم هم هست که در جدول نیست: برند و گواهی. ارستر با گزارش آزمون آزمایشگاه مستقل، نرخ بالاتری دارد. ارستر بی نام با همان اعداد روی جعبه، ارزان تر است. تفاوت را در روز حادثه می بینید، نه در فاکتور خرید.

جدول مقایسه تیپ ۱، ۲ و ۳؛ کدام برای سیستم شما

سه تیپ ارستر برای سه موقعیت نصب ساخته شده اند و هر کدام آزمون متفاوتی دارند. تیپ ۱ برای جایی است که جریان صاعقه می تواند مستقیم وارد شود؛ آزمون آن با موج ۱۰/۳۵۰ میکروثانیه انجام می شود که انرژی بیشتری دارد. تیپ ۲ برای موج القایی و کلیدزنی است و با موج ۸/۲۰ آزمون می شود. تیپ ۳ برای حفاظت نهایی کنار دستگاه است.

ترتیب نصب از بالا به پایین است: تیپ ۱ در ورودی، تیپ ۲ در تابلوهای میانی، تیپ ۳ نزدیک دستگاه. اگر فقط یک ارستر می خرید، جای درست آن تیپ ۲ در تابلوی فرعی است. تیپ ۳ تنها، حفاظت واقعی نمی دهد؛ مثل گذاشتن چتر در حیاط و ایستادن زیر آفتاب.

ستون تعداد حداقل است، نه سقف. در نیروگاهی که ۶ رشته دارد، هر رشته می تواند ارستر جدا بخواهد؛ اگر جعبه تجمیع نزدیک اینورتر است، یک ارستر در خروجی جعبه هم کافی است. تصمیم به طول کابل DC و تعداد رشته بستگی دارد، نه به سلیقه.

یک قاعده ساده در انتخاب تیپ: اگر ساختمان آذرخش گیر دارد یا خط ورودی هوایی است، تیپ ۱ را جدی بگیرید. اگر خط ورودی زمینی است و آذرخش گیر ندارید، تیپ ۲ در تابلو کافی است. اگر فقط یک دستگاه حساس دارید و بودجه محدود است، تیپ ۲ بخرید و تیپ ۳ را فراموش کنید.

سرج ارستر DC و AC؛ دو وظیفه متفاوت

ارستر AC و ارستر DC یکی نیستند و نمی شود جای هم گذاشت. ارستر AC برای شبکه ۲۳۰ ولت متناوب ساخته می شود و ولتاژ کاری پیوسته آن معمولاً ۲۷۵ یا ۳۲۰ ولت است. ارستر DC برای رشته فتوولتائیک با ولتاژ مستقیم چند صد ولت ساخته می شود و باید در حالت عادی هم زیر ولتاژ رشته نباشد.

معیار انتخاب ارستر DC، ولتاژ کاری پیوسته است و این عدد باید از حداکثر ولتاژ رشته بیشتر باشد. قاعده رایج این است: ولتاژ کاری پیوسته ارستر دست کم ۱٫۲ برابر ولتاژ مدار باز رشته در شرایط استاندارد. ضربدر ۱٫۲ برای این است که ولتاژ مدار باز در سرما بالا می رود. ضریب دمایی ولتاژ پنل حدود منفی ۰٫۳ درصد بر درجه است و در صبح سرد زمستان، ولتاژ رشته می تواند ۱۰ درصد بالاتر از پلاک باشد.

یک مثال: هشت پنل ۶۲۰ واتی با ولتاژ مدار باز حدود ۵۲ ولت، رشته ای با ولتاژ مدار باز ۴۱۶ ولت. ضربدر ۱٫۲ می شود ۵۰۰ ولت. پس ارستر کلاس ۶۰۰ ولت انتخاب درستی است. اگر همان رشته را با ارستر کلاس ۳۸۵ ولت ببندید، ارستر در سرما زیر ولتاژ کار می کند و می سوزد، یا در حالت بی بار نشتی دارد.

معیار دوم، سطح حفاظت است که با Up نشان داده می شود. این عدد می گوید ارستر در بدترین حالت چه ولتاژی را از خود عبور می دهد. Up باید از تحمل تجهیز محافظت شده کمتر باشد؛ قاعده سرانگشتی، حداقل ۲۰ درصد کمتر. اگر Up ارستر ۲٫۵ کیلوولت است و ورودی DC اینورتر تحمل ۱٫۵ کیلوولت دارد، ارستر کار می کند اما تجهیز را نجات نمی دهد.

در سمت AC دو عدد دیگر هم مهم اند: جریان نامی تخلیه و وجود فیوز پشتیبان. ارستر باید با فیوز یا کلید بالادست هماهنگ باشد، وگرنه در خطای پایان عمر، فیوز اصلی را می اندازد یا بدتر، نمی اندازد.

چرا ارستر ارزان گران تمام می شود

ارستر یک قطعه مصرفی است. در هر موج بزرگ، بخشی از واریستور فرسوده می شود. ارستر ارزان همان کار را می کند، اما با حاشیه کمتر. سه تفاوت، تفاوت بین یک قطعه و یک آتش سوزی است.

تفاوت اول، سطح حفاظت. ارستر ارزان Up بالاتری دارد؛ گاهی ۲ تا ۲٫۵ کیلوولت در حالی که نمونه خوب در همان کلاس ۱٫۲ تا ۱٫۵ کیلوولت می دهد. موجی که از ارستر ارزان عبور می کند، در ورودی اینورتر به آی جی بی تی می رسد. تعمیر برد اینورتر چند برابر نرخ خود ارستر است و در بعضی مدل ها تعمیر اقتصادی نیست.

تفاوت دوم، نحوه خطا کردن. واریستور در پایان عمر کم مقاومت می شود و جریان شبکه از آن می گذرد. ارستر استاندارد یک دیسکانکتور حرارتی دارد که در دمای مشخص مدار را قطع می کند. ارستر ارزان این قطعه را ندارد یا قطعه کوچکی دارد. نتیجه: بدنه داغ می شود، پلاستیک ذوب می شود و در تابلوی چوبی یا روی دیوار گچی، آتش می گیرد. در بازار ایران چند مورد آتش سوزی تابلو به همین علت ثبت شده است.

تفاوت سوم، شفافیت وضعیت. ارستر خوب یک پنجره رنگی دارد: سبز یعنی سالم، قرمز یعنی تعویض. ارستر ارزان پنجره ندارد و بعد از یک موج، ظاهرش سالم است در حالی که کارایی اش رفته. کسی که نمی داند ارستر مرده، فکر می کند حفاظت دارد.

یک تفاوت چهارم هم هست که به نصب برمی گردد. سیم ارت ارستر باید کوتاه و ضخیم باشد. هر متر اضافه در مسیر ارت، در جریان موج، حدود یک کیلوولت به ولتاژ باقی مانده اضافه می کند. یعنی ارستر خوب با سیم ارت یک ونیم متری، از ارستر ارزان با سیم نیم متری بدتر عمل می کند. نصب درست، بخشی از قیمت است.

در عمل، تفاوت نرخ ارستر درست و ارستر بی نام در یک سیستم خانگی، در حد چند درصد هزینه اینورتر است. برای اینورتری که در زمان نگارش (آبان ۱۴۰۶) نرخ آن حدود ۹۲ میلیون تومان است، یک درصد یعنی کمتر از یک میلیون تومان. این عدد در برابر تعویض اینورتر یا آتش سوزی تابلو، قابل بحث نیست.

چند ارستر و کجا؛ محاسبه برای یک نیروگاه ۵ کیلوواتی

برای یک سیستم ۵ کیلوواتی خانگی، حداقل دو ارستر لازم است: یکی در سمت DC و یکی در سمت AC. ارستر DC نزدیک اینورتر یا در جعبه تجمیع نصب می شود و ارستر AC در تابلوی فرعی که خروجی اینورتر به آن می رسد.

اگر مسیر DC بلند است، ارستر DC را در دو نقطه بگذارید: یکی نزدیک آرایه و یکی نزدیک اینورتر. دلیلش ساده است: موج القایی از صاعقه در خط هوایی روی سقف ایجاد می شود و کابل بلند خودش موج را منتقل می کند. حفاظت در یک سر، سر دیگر را نمی پوشاند.

برای سیستم ۵ کیلوواتی با یک رشته، فهرست کامل این است: یک ارستر DC کلاس ۶۰۰ ولت دو قطبی با Up زیر ۱٫۵ کیلوولت، یک ارستر AC تک فاز دو قطبی تیپ ۲ با ولتاژ کاری ۲۷۵ ولت، و یک کلید یا فیوز DC در مسیر. اگر آذرخش گیر دارید، ارستر AC را به تیپ ۱ یا ترکیبی ارتقا بدهید.

سیم کشی ارت را جدی بگیرید. سطح مقطع ارستر DC حداقل ۶ میلی متر مربع و برای تیپ ۱ حداقل ۱۶ میلی متر مربع باشد. مسیر ارت باید کوتاه، مستقیم و بدون پیچ اضافه باشد. اگر ارت ساختمان ضعیف است، اول ارت را درست کنید، بعد ارستر بخرید؛ ارستر بدون ارت خوب، تزئین است.

اگر نیروگاه آنگرید بزرگ تری دارید، منطق عوض می شود. در نیروگاه با اینورتر مرکزی، ارستر DC در هر جعبه تجمیع و ارستر AC در تابلوی خروجی نصب می شود و هماهنگی فیوزها اهمیت بیشتری پیدا می کند. ساختار این نیروگاه ها درنیروگاه متصل به شبکهتوضیح داده شده است.

آیا اصلاً به سرج ارستر نیاز دارید

پاسخ کوتاه: در بیشتر سیستم های ایرانی، بله. شبکه توزیع ایران خط هوایی زیاد دارد و کلیدزنی و قطعی مکرر، موج تولید می کند. صاعقه در مناطق کوهستانی و دشت های باز، سالانه چند موج جدی می سازد. اینورتر هم گران ترین قطعه سیستم است و تعمیرش ساده نیست.

پاسخ بلندتر: به سه چیز بستگی دارد. اول موقعیت: خانه ای در لواسان با خط هوایی و درخت بلند، ریسک بیشتری از آپارتمانی در مرکز تهران با ورودی زمینی دارد. دوم تجهیز: اینورتر ۵ کیلوواتی با نرخ حدود ۹۲ میلیون تومان و اینورتر ۵۰ کیلوواتی با نرخ حدود ۵۵۹ میلیون تومان، پیامد مالی متفاوتی دارند. سوم کیفیت ارت: اگر ارت ساختمان مقاومت بالایی دارد، ارستر نمی تواند کار کند.

حالت هایی که ارستر ضروری است: خط ورودی هوایی، آذرخش گیر روی ساختمان، ویلای خارج از بافت شهری، سیستم با کابل DC بلند، و هر جایی که قطعی و وصل برق مکرر دارید. حالت هایی که می توان عقب انداخت: آپارتمان با ورودی زمینی، آرایه کوچک دو کیلوواتی و اینورتر ارزان.

یک نکته اقتصادی: هزینه ارستر در برابر هزینه اینورتر، در حد یک تا سه درصد است. برای سیستم ۵ کیلوواتی با سانورترسانورتر ۵٬۰۰۰ وات گرووات مدل SPF 5000 ESدلیلی برای صرف نظر از این یک تا سه درصد وجود ندارد. برای سیستم کوچک جداشده که فقط یک لامپ و یک روتر را روشن می کند، اولویت اول نیست.

اگر بین ارستر و کابل درست یکی را باید انتخاب کنید، کابل درست را انتخاب کنید. کابل زیرسایز، هر روز تلفات و گرما تولید می کند؛ ارستر فقط در روز حادثه کار می کند. مقایسه دقیق سایز و نرخ کابل درقیمت کابل سولارآمده است.

اشتباهات رایج

1. خرید ارستر بر اساس نرخ.ارستر ارزان Up بالاتر و دیسکانکتور حرارتی ضعیف تری دارد. راه حل: پیش از نرخ، سه عدد را ببینید: تیپ، ولتاژ کاری پیوسته و سطح حفاظت.
2. گذاشتن ارستر AC در سمت DC.ولتاژ کاری ۲۷۵ ولت متناوب، برای رشته ۴۰۰ ولتی مستقیم کافی نیست. راه حل: فقط ارستر با استاندارد IEC 61643-31 و کلاس ولتاژ مناسب رشته.
3. انتخاب کلاس ولتاژ بدون ضریب ۱٫۲.ولتاژ مدار باز در سرما بالا می رود. راه حل: ولتاژ کاری ارستر را دست کم ۱٫۲ برابر ولتاژ مدار باز رشته بگیرید.
4. سیم ارت بلند و نازک.هر متر اضافه، حدود یک کیلوولت به ولتاژ باقی مانده اضافه می کند. راه حل: ارت کوتاه، مستقیم و با سطح مقطع کافی، بدون پیچ اضافه.
5. نصب ارستر بدون ارت خوب.ارستر بدون مسیر تخلیه، موج را جابه جا می کند. راه حل: اول مقاومت ارت را اندازه بگیرید، بعد ارستر بخرید.
6. نداشتن پنجره وضعیت و بازرسی نکردن.ارستر مصرفی است و بعد از چند موج می سوزد. راه حل: مدل با نشانگر وضعیت بخرید و سالی یک بار چشم کنید.

سوالات متداول

قیمت سرج ارستر تیپ ۲ چقدر است؟

نرخ این ارستر روزانه تغییر می کند و باید استعلام روز گرفت. برای برآورد، ضریب نسبی کار می کند: اگر ارستر تیپ ۲ دو قطبی را ۱۰۰ فرض کنیم، نسخه سه فاز چهار قطبی حدود ۲۲۰ و نسخه تیپ ۱ سه فاز حدود ۳۵۰ می شود. تفاوت اصلی نرخ به تعداد قطب، ظرفیت تخلیه و وجود دیسکانکتور حرارتی برمی گردد. در زمان نگارش (آبان ۱۴۰۶) همین منطق حاکم بود.

برای سیستم خورشیدی خانگی چند ارستر لازم است؟

حداقل دو عدد: یکی در سمت DC نزدیک اینورتر و یکی در سمت AC در تابلوی فرعی. اگر مسیر DC بلند است یا آذرخش گیر دارید، ارستر سوم در ورودی ساختمان یا نزدیک آرایه اضافه می شود. در نیروگاه با چند رشته، هر جعبه تجمیع ارستر جدا می خواهد. تعداد را با طول کابل و تعداد رشته تعیین کنید، نه با سلیقه. دو ارستر درست، از چهار ارستر بی کیفیت بهتر است.

تفاوت تیپ ۱ و تیپ ۲ چیست؟

تیپ ۱ با موج ۱۰/۳۵۰ میکروثانیه آزمون می شود که انرژی صاعقه مستقیم را شبیه سازی می کند و در ورودی ساختمان با آذرخش گیر نصب می شود. تیپ ۲ با موج ۸/۲۰ آزمون می شود و برای موج القایی و کلیدزنی در تابلوهای میانی است. تیپ ۱ گران تر و حجیم تر است و جریان تخلیه بزرگ تری را تحمل می کند. برای خانه بدون آذرخش گیر، تیپ ۲ انتخاب درست و اقتصادی است؛ برای ساختمان با آذرخش گیر، تیپ ۱ یا نوع ترکیبی.

آیا ارستر AC برای سمت DC کار می کند؟

نه. ارستر AC برای ولتاژ متناوب طراحی شده و ولتاژ کاری پیوسته آن معمولاً ۲۷۵ تا ۳۲۰ ولت است، در حالی که رشته فتوولتائیک چند صد ولت مستقیم دارد. در ولتاژ مستقیم، واریستور AC می تواند در حالت عادی هم جریان بکشد و بسوزد. تفاوت دوم شکل موج است: آزمون های AC برای ۵۰ هرتز تعریف شده اند و رفتار قطعه در DC فرق دارد. برای سمت DC فقط ارستر با استاندارد IEC 61643-31 و کلاس ولتاژ مناسب رشته بگذارید.

عمر سرج ارستر چقدر است و سوختنش را چطور بفهمیم؟

عمر قطعی ندارد و به تعداد و شدت موج ها بستگی دارد. در شبکه با قطعی مکرر، ممکن است چند سال و در منطقه با صاعقه سالانه، دو تا سه سال. نشانه اول پنجره وضعیت است: سبز سالم، قرمز تعویض. ارستر بدون پنجره را با اندازه گیری یا تعویض دوره ای کنترل کنید. بدنه تغییر رنگ داده یا بوی سوختگی، نشانه قطعی پایان عمر است.

آیا ارستر از اینورتر در برابر صاعقه مستقیم محافظت می کند؟

نه، و هیچ ارستری این کار را نمی کند. صاعقه مستقیم با آذرخش گیر و سیستم ارت ساختمان مدیریت می شود. ارستر فقط موج القایی و افزایش ولتاژ گذرا را می گیرد و انرژی محدودی دارد. انتظار حفاظت کامل از صاعقه مستقیم، انتظار غلطی است که به خرید ارستر بزرگ تر و گران تر منجر می شود، بدون آن که نتیجه عوض شود. هزینه درست، ترکیب آذرخش گیر استاندارد، ارت خوب و ارستر تیپ ۲ است.

جمع بندی

قیمت سرج ارستر را با تیپ و ولتاژ کاری بسنجید، نه با نرخ روی جعبه. برای سیستم خانگی، یک ارستر DC کلاس ۶۰۰ ولت با Up زیر ۱٫۵ کیلوولت و یک ارستر AC تیپ ۲ با ولتاژ کاری ۲۷۵ ولت، حداقل معقول است. ارستر ارزان با سطح حفاظت بالا و بدون دیسکانکتور حرارتی، در روز حادثه فقط یک قطعه سوخته اضافه تولید می کند. نرخ ها را استعلام روز بگیرید و سیم ارت را کوتاه نگه دارید. برای دیدن مدل های موجود، از دستهسانورترواینورتر هیبریدیشروع کنید و اگر خانه تان قطعی مکرر دارد، پیش از خرید ارستر،برق اضطراری خانگیرا بخوانید.

سایر محصولات و خدمات مجموعه: asuncctv.ir

راهنمای کامل این موضوع: نصب پنل خورشیدی؛ طراحی، اجرا و راه اندازی تخصصی در تهران